Poëzie

BOEKEN NR. 10, DECEMBER 2025

Jozef Deleu: Het liegend konijn. Jrg. 23, nr. 2

door Dirk De Geest

Zopas verscheen de nieuwste aflevering van Het liegend konijn, het halfjaarlijkse poëzietijdschrift waarin Jozef Deleu ongepubliceerde gedichten van jong en oud, Noord en Zuid, klassiek en experimenteel… presenteert. Het is opnieuw een belangrijke bloemlezing voor wie de vinger aan de pols wil houden bij wat vandaag aan poëzie verschijnt. Daarbij is de verscheidenheid cruciaal. In tegenstelling tot de (schaarse) overgebleven literaire tijdschriften heeft Jozef Deleu altijd oog gehad voor de veelzijdigheid van de poëzie. Zijn blad (in feite een reeks forse boeken) vormen een divers boeket. Minstens even belangrijk is echter het haast feilloze oog voor kwaliteit van de samensteller (de enige redacteur van het blad van oudsher). Het is niet zo makkelijk om in een aflevering van Het liegend konijn veel zwakke gedichten te vinden. Tot slot heeft Deleu altijd bijzonder veel aandacht besteed aan debutanten. Iedere aflevering brengt gedichten van een volstrekt nieuwe naam in het literaire circuit, en in de meeste gevallen hebben die auteurs kort daarop een eerste volwaardige bundel laten verschijnen bij een erkende uitgever. Het blad is zo niet alleen een staalkaart van wat waardevol is in ons landschap, het is ook de gangmaker voor heel wat nieuwe dichters.
 
Al die kwaliteiten zijn opnieuw overvloedig aanwezig in deze aflevering. Zo is er nieuw hoogstaand werk van gerespecteerde dichters als Maria Barnas, Paul Demets, Annemarie Estor, Piet Gerbrandy, Anton Korteweg, Ester Noami Perquin of Peter Verhelst, om maar die namen te noemen. In een aantal gevallen betreft het een reeks uit een op til staande bundel, waardoor de lezer een betere kijk krijgt dan bij een afzonderlijk vers (hoewel niet alle dichters hun bundels als een geheel structureren; Anton Korteweg blijft zich bijvoorbeeld focussen op afzonderlijke teksten.) Een aparte vermelding verdient Chris Honingh, die in deze aflevering niet minder dan tien gedichten krijgt toebedeeld: zijn reeks ‘De hoogste kraai’ is uniek, een soort van parabel over een kraai die sporen nalaat in een aparte taal en zo de synthese symboliseert van het kleine en het oneindige, het concrete en de abstracte patronen in het universum.
 
Even belangrijk zijn uiteraard de jonge talenten. Ada van Raemdonck debuteert, samen met haar vader Bert van Raemdonck, in deze aflevering met enkele boeiende gedichten waarin de identiteit centraal staat, die bepaald wordt door beelden, gedachten en de ander. In de gedichten van Isa Altink staat dan weer het gemis centraal. Voortdurend zweeft de dichter een en weer tussen werkelijkheid en gedachte of droom, met verzen die subtiel de vervreemding laten zien die zo kenmerkend is voor de mens: een bron van frustratie maar evenzeer een vluchtoord. Ook voor dergelijke gedichten (en er staan er veel meer) is Het liegend konijn een aangewezen onderkomen, een schuiloord in afwachting van lezers.  
 
En toch , het belangrijkste nieuws heeft de redacteur ditmaal voor zichzelf gereserveerd. In zijn korte inleiding wijst Jozef Deleu erop dat dit de laatste aflevering van zijn lijfblad wordt. Er is geen vervolg voorzien, want alles kent zijn einde. ‘De jager op de kim’ wacht, stelt de dichter met zijn eigen symbolen, verwijzend naar het feit dat de productie van het blad hem gaandeweg te zwaar valt. Op de grens van tijd en eeuwigheid houdt Het liegend konijn er definitief mee op. Dat laat ook deze fervente lezer achter met een dubbel gevoel. Aan de ene kant is er spijt, want een tijdschrift als dit is broodnodig en de kans dat er een volwaardige opvolger komt in zo goed als onbestaande: niemand kent de poëzie als Jozef Deleu, niemand beschikt over zijn netwerk van dichters, niemand heeft het gezag om dichters en uitgevers met zachte dwang tot (weinig rendabele) daden aan te zetten. Aan de andere kant overheerst toch vooral de dankbaarheid voor het verhaal dat haast een kwarteeuw geleden begon. Wat Het liegend konijn heeft betekend voor de literatuurgeschiedenis moeten onderzoekers uitmaken, maar voor poëzielezers was het een welgekomen gezel bij alle ontdekkingstochten.
 
Jozef Deleu: Het liegend konijn. Jrg. 23, nr. 2, Pelckmans, Kalmthout 2025

deze pagina printen of opslaan