Nederlands proza

BOEKEN NR. 8, JULI 2016

Patrick Pouw: De terugkeerling

door Jo Vanderwegen

Met De terugkeerling heeft journalist Patrick Pouw een debuutroman afgeleverd die op de huid van de tijd zit. Onderwerp van het boek is namelijk de toegenomen spanning tussen geradicaliseerde moslims en de westerse maatschappij waarin ze leven. Hoofdpersoon Pjotr van Wijk bekeert zich niet alleen tot de islam, hij ziet zichzelf graag als een van de puurste belijders van de godsdienst. Parallel lezen we hoe Mohammed el Amrani, moslim van geboorte en opgegroeid in een van de beruchtste wijken van Utrecht, toch literatuur aan de universiteit van Manchester gaat studeren en uiteindelijk naar Nederland terugkeert om te gaan werken voor de AIVD (Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst). Waar Pjotr (omgedoopt tot 'Bilal') steeds fanatieker de voorschriften van de koran opvolgt - en zelfs niets liever wil dan in de voetsporen van de moordenaar van Theo van Gogh treden - wordt Mo ondergedompeld in het westerse uitgaansleven.
 
Patrick Pouw ging voor het eerst het pad van de fictie op, nadat hij al in 2008 het veelgeprezen Salaam! Een jaar onder orthodoxe moslims schreef. Het onderwerp van de toenemende radicalisering is dan ook hot: ongeveer tegelijk met De terugkeerling verscheen Ik was een van hen. Drie jaar undercover onder moslims van Maarten Zeegers. Ook hij verbleef jarenlang in een wijk (Transvaal, Den Haag) met zeer veel moslims.
 
De terugkeerling beroept zich erop fictie te zijn. Het verhaal over Mo en Bilal is in een hedendaagse, herkenbare setting geplaatst, zelfs Danny Ghosen van Omroep PowNed fietst langs met een cameraman achter hem aan. De roman leest vlot en doet door de vele Arabische aanroepen authentiek aan. De hoofdstukken zijn alternerend opgebouwd (afwisselend lezen we over het leven van Bilal en Mo); de verhaallijn springt heen en weer in de tijd. Pouw beschrijft de worstelingen van beide hoofdfiguren ook levensecht - enkel de herhaalde bezoeken van Mo aan de vader van zijn vroegere (Nederlandse) vriendin doen gekunsteld aan. Ze lijken er aan de haren bijgesleurd om toch nog te komen tot een soort van verzoening tussen twee culturen.
 
De terugkeerling is verder duidelijk in Nederland te situeren; nuances en implicaties met specifieke verwijzingen naar de Nederlandse (beeld)cultuur zullen voor Vlaamse lezers verloren gaan. Mede hierom is het de vraag of het werk bestand is tegen de tijd. Het boek moet bijgevolg eerder als een schets van het stadse bestaan in het begin van deze eeuw gezien worden, of, beter nog, als een actueel middel om de verschillende groepen in de maatschappij van vandaag beter te leren kennen. In ieder geval komt de boodschap van Pouw duidelijk over: de slechting van de steeds hogere muren tussen verschillende leefgemeenschappen is essentieel om de broeiende onrust te beteugelen.
 
Amsterdam : Lebowski 2016, 320 p., ISBN 9789048829620 

deze pagina printen of opslaan



‚Äč
ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri