Nederlands proza

BOEKEN NR. 10, SEPTEMBER 2016

Willem van Toorn: Zolang deze heuvels van aarde zijn

door Jo Vanderwegen

Jarenlang al zet de schrijver Willem van Toorn (1935) zich met woord en daad in voor het behoud van het landschap. Dat lazen we in zijn gedichten, bijvoorbeeld in zijn bundel Tegen de tijd uit 1997:

‘Tussen wolken en aarde de tekens: dit waren wij, zijn wij. Kijk maar, wij graven land uit het water, stapelen stenen tot torens, onze blik laat geen ruimte met rust.’
 
Nu zijn de essays, in onderwerp meanderend van het decor waarin Louis Paul Boon schreef (Aalst) over Santa Stefano Belbo (de streek in Italië waar Cesare Pavese opgroeide), tot het oude Franse graafschap van de Bery waar Le Grand Meaulnes van Alain-Fournier zich afspeelt, gebundeld onder de titel Zolang deze heuvels van aarde zijn. Van Toorn neemt als vertrekpunt de problematiek van de gasboringen in eigen land, meer bepaald te Groningen. In zijn kenmerkende betogende stijl verbaast hij zich over het gemak waarmee oude landschappen in rap tempo vernietigd worden ten bate van de allesoverheersende lust voor geld. Ook Nederlandse architecten maken zich daar schuldig aan, zo stelt hij, we hoeven maar te kijken met hoeveel trots ze hun ideeën in China realiseren, ten koste van de traditionele hutongs. Ook veel persoonlijke ervaringen komen aan bod, zoals zijn leven in zijn tweede huis in Frankrijk en de contacten die hij er heeft met de oorspronkelijke boerenbevolking.  
 
Willem van Toorn overtuigt de lezer steeds weer van het belang van het behoud van het landschap. Nu en dan zijn landschap en politiek onvermijdelijk met elkaar verbonden, zoals in Dromen en moordenaars, dat handelt over de situatie in Algerije nadat de fundamentalisten in de jaren negentig de macht grepen. Van Toorn schetst de veranderde maatschappij en wat in Nederland gedaan werd om de plaatselijke journalisten en schrijvers te steunen. Hoewel het essay slechts zeer zijdelings letterlijk over het Algerijnse natuurschoon handelt, vormt het één van de boeiendste van het hele boek. We hoeven slechts de geografische locatie te verplaatsen om te zien dat het ook na twintig jaar nog altijd actueel is; slechts de namen van spelers zijn veranderd. Van Toorn toont er zijn betrokkenheid in en maakt ons nieuwsgierig naar Algerijnse schrijvers en activisten die hier helaas nog te weinig bekend zijn, zoals de (vermoorde) Said Mekbel en Sadek Kebir. En zo is Zolang deze heuvels van aarde zijn een pamflet geworden over een schrijverslandschap, het verkennen zeer zeker waard. Bovendien maakt Willem van Toorn zijn lezers alert en moedigt ze aan op te staan voor behoud en tegen zinloze vernieuwing. Bevat enkele (zwart-wit) sfeerfoto's.
 
Amsterdam : Querido 2016, 248 p. ISBN 9789021400402

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies



‚Äč
ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri