Vertaald proza

BOEKEN NR. 3, MAART 2017

Colson Whitehead: De ondergronds spoorweg

door Kris van Zeghbroeck

De Amerikaanse term ‘Underground Railroad’ (ondergrondse spoorweg) die midden negentiende eeuw mythische bekendheid kreeg door verhalen in de populaire pers, verwijst naar een netwerk van vluchtwegen en schuiladressen die in de negentiende eeuw gebruikt werden door abolitionisten om slaven uit de zuiderse slavenstaten te laten ontsnappen naar vrije staten of het buitenland (Canada, Mexico, Overzee). In de praktijk moesten de ontsnapte slaven echter grotendeels hun eigen weg zoeken en bestonden er evenveel vluchtwegen als er ontsnappingen waren.

Bij Colson Whitehead wordt The Underground Railroad (vert. De ondergronds spoorweg) een metafoor voor de geschiedenis van de slavernij in Amerika en de strijd van de Afro-Amerikanen voor gelijke rechten. De basisidee voor het boek is intussen zeventien jaar oud, maar had tijd nodig om tot wasdom te komen. Vanuit de kinderlijke onschuld die op school met het begrip ‘Underground Railroad’ geconfronteerd wordt, opteerde Whitehead voor een echt ondergronds tunnelsysteem waardoor wagonnetjes treinen die halt hielden onder de huizen van zuidelijke abolitionisten.

We volgen de slavin Cora die werkzaam is op een katoenplantage in Georgia. Wanneer de wrede plantage-eigenaar haar viseert, vlucht ze kris kras door de zuidelijke staten, achternagezeten door een bende slavenjagers, op weg naar het Vrije Noorden. Elke stopplaats stuurt het verhaal een andere richting uit zodat er een gelaagd netwerk van verhalen ontstaat die de epische slavernijgeschiedenis van Cora via haar moeder en grootmoeder traceert. De (letterlijke) ondergrondse spoorweg geeft het boek een zweem van onwerkelijkheid, die de allegorische vormgeving en een ‘macaber Alice in Wonderland-gevoel’ in de hand werkt.

Het oeuvre van Colson Whitehead reflecteert in hoge mate op wat het betekent een zwarte Amerikaan te zijn. Daarmee sluit hij aan bij een traditie binnen de Afro-Amerikaanse literatuur (Ralph Ellison, Toni Morisson, etc.) waar ‘literaire inventiviteit en experiment met kritische bewogenheid’ gecombineerd worden. Maar er is ook een blanke, postmoderne kant aan Whiteheads oeuvre (Thomas Pynchon, Don DeLillo, etc.) ‘door de complexe structuur, het gebruik van verschillende, elkaar vaak tegensprekende vertelinstanties en de historische gelaagdheid van zijn romans’.

Na een net gemiste Pulitzer Prize voor John Henry Days (2001) wordt Colson Whitehead nu met de National Book Award én de Pulitzer Prize bekroond voor The Underground Railroad. Verkoop gegarandeerd dankzij de selectie voor de Ophrah Winfrey’s Book Club. 

Colson Whitehead: De ondergrondse spoorweg, Atlas/Contact Amsterdam, 2017, 347 p. ISBN 9789025449124. Vert. van: The Underground Railway door Harm Damsma en Niek Miedema. Distributie: VBKU Uitgevers

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 9, OKTOBER 2017

Couperus in de Oriënt

José Buschman

De buurjongen

Jan Siebelink

Het verkoolde alfabet

Paul de Wispelaere

The night

Rodrigo Blanco Calderón

Werk werk werk

Christophe Van Gerrewey

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 9, OKTOBER 2017

Een nacht op het strand

Elena Ferrante, Mara Cerri (ill.)

Het bos slaapt

Rébecca Dautremer

Optimisme is dodelijk

Susin Nielsen

naar overzicht


‚Äč
ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri