Tentoonstelling

V.T. van Vlisteren en J. Nokandeh (red.): Iran. Bakermat van de beschaving

door Kris van Zeghbroeck

Nog tot 18 november loopt in het Drents Museum (Assen) de tentoonstelling Iran. Bakermat van de beschaving. Centraal staat archeologisch Iran van de neolithische tot de vroeg-islamitische periode.

De ondertitel ‘Bakermat van de beschaving’ refereert enerzijds naar het ontstaan van de landbouw in de regio, maar anderzijds ook naar het invloedrijke Perzische rijk (Achaemenidische rijk (550–330 v. Chr.)) dat zich uitstrekte van Oost-Griekenland en Noord-Afrika tot de Indus-rivier met Persepolis als hoofdstad (De Iraanse gouden eeuw). Na de overheersing door de Grieken en de Parthen, herstelde het Perzische Rijk zich gedeeltelijk (Sassanidische rijk (224–651 n. Chr.)) met Istakhr als hoofdstad.

De ontwikkeling van landbouw is een proces dat op verschillende plekken op de wereld los van elkaar tot stand kwam. Voor het huidige Europa was de zogenaamde ‘Vruchtbare Sikkel’ bepalend: een gebied in het Midden-Oosten, dat initieel (delen van) Iran, Turkije, Irak en Syrië omvatte (Eufraat en Tigris) en snel uitbreidde naar de Nijldelta.

‘Oorspronkelijk ontstond deze landbouw in de heuvels rondom de riviervalleien in het huidige zuidoosten van Turkije en zuidwesten van Iran. Pas na de introductie van irrigatie rond 6000 v. Chr. werden de rivierdalen van de Eufraat en Tigris, geschikt voor landbouw omdat de regen daar in het verkeerde deel van het jaar valt en werden de rivierdalen van Mesopotamië (het huidige Irak) het centrum van de eerste landbouwsamenlevingen’. (Wikipedia)

Minder het klimaat dan wel de aanwezigheid van planten geschikt voor domesticatie (bijvoorbeeld emmerkoren) en de aanwezigheid van water was van belang. De oudste koolstofdateringen van landbouw gaan terug naar 8000 v. Chr., maar het proces zou minstens teruggaan naar 10.000 v. Chr. De landbouwrevolutie in andere delen van de wereld kwam onafhankelijk pas veel later tot stand.

Een tentoonstelling over de archeologie van Iran (zoals vorig jaar Iran. Frühe Kulturen zwische Wasser un Wüste (Bonn)) is sterk afhankelijk van de medewerking van het Nationaal Museum van Iran. Alle stukken in bruikleen zijn afkomstig uit Iran en de wetenschappelijke invalshoek wordt in grote mate gestuurd door archeologen uit Iran en enkel internationaal actieve wetenschappers, vaak met Iraanse roots.

De waterhuishouding in Iran, het landschap en de vroeg bewoning waren bepalend voor de eerste dorpen en de domesticatie. Er kwam ruimte voor ambachtslieden en handel in de Kopertijd, wat de ontwikkeling van het spijkerschrift stimuleerde. Elam (2700-539 v. Chr.) was de eerste grote beschaving die zich in Iran ontwikkelde, bij ons minder gekend dan de buren Babylonië, Soemer en Assyrië, die centraler gelegen waren tussen Tigris en Eufraat.

‘Het machtige Perzische Rijk (559 tot 330 v.Chr.), groter dan het Romeinse Rijk ooit is geweest, heeft een prominente plek in de tentoonstelling. De koningen Cyrus de Grote en Darius de Grote bouwden een stabiel en imposant wereldrijk. Een imperium dat op het hoogtepunt meer dan dertig landen telde en van oost naar west wel 5.000 kilometer besloeg. Een van de hoofdsteden van het Perzische rijk is Persepolis, een stad die Darius stichtte omstreeks 500 v.Chr’.

‘Blikvanger in de expositie is het enorme overwinningsreliëf [kopie van 15 x 6 meter] dat koning Darius de Grote circa 520 v.Chr. liet aanbrengen op een 66 meter hoge rots in Bisotun, vlak langs de oeroude karavaanroute van Babylon naar Centraal-Azië. Met de inscripties in drie talen (Elamitisch, Oudperzisch en Babylonisch) is het een magische vastlegging van de stichting van het nieuwe Perzische Rijk’. (Drents Museum)

‘In de loop van duizenden jaren kwam hier een hoogstaande cultuur tot bloei, die naar alle windrichtingen zijn invloed deed gelden. [… ] De superieure materiële cultuur variërend van gouden drinkbekers met diermotieven tot vaatwerk van speksteen ingelegd met kleurrijke stenen. De kleitabletten met het oude spijkerschrift zijn net zo bijzonder als de schitterend bewerkte bronzen wapens, de oogverblindende gouden sieraden en het sierlijk beschilderde aardewerk. De nadruk ligt op de periode 7000-330 v. Chr’. (WBooks)

V.T. van Vlisteren en J. Nokandeh (red.): Iran. Bakermat van de beschaving, WBooks Zwolle, 2018, 208 p. : ill. ISBN 9789462582675. Distributie Pelckmans Uitgevers




deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 9, OKTOBER 2018

Blinde drift

Belinda Bauer

De rover

Robert Walser

Heel de tijd

Leo Pleysier

Onder een koperen hemel

Stefan Hertmans

Zeiseman

Martha Heesen

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 9, OKTOBER 2018

De invloed van Gregie De Maeyer (1951-1998) op de (Vlaamse) jeugdliteratuur

‘Het wezen van de dingen vervaagt naarmate het zichtbaar wordt’

De slaapster en de spintol

Neil Gaiman, Chris Riddell (ill.)

Op zoek naar Stella

Gerda Dendooven

Rivieren

Peter Goes

Tegenwoordig heet iedereen Sorry

Bart Moeyaert

naar overzicht


‚Äč
ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri