Vertaald proza

BOEKEN NR. 11, DECEMBER 2018

Jesse Ball: Census

door Kris van Zeghbroeck

Jesse Ball (1978) is geboren en getogen in Long Island (New York) in een gezin met Iers-Siciliaanse roots. Hij groeide op met een vier jaar oudere broer die leed aan het syndroom van Down en op 24-jarige leeftijd overleed. Zelf is Jesse Ball hoog functioneel en intelligent, wat maakt dat hij op bijzonder korte tijd (soms in enkele weken) zijn boeken, die hij in zijn hoofd ontwikkelt, uitschrijft. Onvermijdelijk maakt dit vloeiende schrijfproces deel uit van het eindresultaat, waarbij conventies als interpunctie soms onder tafel geveegd worden. Als ‘atheist, anarchist & theorist’ schrijft Ball poëzie, verhalen, romans en non-fictie die vaak tegen het absurde aanschurken.

Omdat het oeuvre van Ball zich moeilijk laat vastpinnen en vaak inventief is door het gebruik van typografie en afbeeldingen wordt het regelmatig als experimenteel omschreven:

‘Sometimes people will talk about my books as being experimental, but they're not. They might appear to be experimental because they look a little different, but they're quite old-fashioned especially in the responsibilities I take in regards to telling the story. I think that the responsibility that the storyteller has in reaching the audience is an ancient one, and is very important. ... I think transparency is always good.’ (The Millions.com)

Jesse haalde een Master of Fine Arts aan Columbia University en leefde en werkte in Frankrijk, Schotland, IJsland en de Verenigde Staten (New York City en Chicago). Dat maakt dat zijn proza- en poëziebundel The Village on Horseback (2011) een grote verscheidenheid aan geografische locaties bevat. In IJsland ontmoette Ball zijn eerste vrouw, de dichter en auteur Thordis Bjornsdottir, met wie hij een paar boeken publiceerde.

De laatste tien jaar woont Ball met zijn tweede vrouw en stiefdochter in Chicago, waar hij verbonden is aan de School of the Art Institute. Hij doceert daar ‘lying, ambiguity, dreaming, and walking’, wat synoniem blijkt te zijn voor creative writing. Ball heeft een verhalenbundel geschreven Parables & Lies (2008) en zijn personages hebben de neiging elkaar te beliegen, zoals in zijn debuutroman Samedi the Deafness (2007).

De ongrijpbaarheid van het begrip ‘waarheid’ ligt als thema vervat in de roman Silence Once Begun (2013 - Sinds het zwijgen begon). In een periode van vier maanden verdwijnen acht mensen in een Japans dorp. Oda Sotatsu bekent schuld en draait de gevangenis in. Verteller Jesse Ball is gefascineerd door het verhaal en opent een onderzoek. Binnen een eigen literair universum onderzoekt hij de feiten, maar hoe meer hij te weten komt hoe raadselachtiger het gegeven wordt. Goed voor de National Book Award Longlist 2015.

‘The question of where fact, however partial, begins and ends--the pointless search for the line between truth and lies--becomes a window into the book. The reader's search for the meaning of the text becomes as obsessive as the fictional Jesse Ball's quest for the truth behind the Narito Disappearances. We are entrenched as the world of the novel blurs everything outside of it, as if to say stranger things have happened in real life than could ever happen in a work of fiction.’ (New York Observer)

Jesse Ball had al zes romans en in totaal meer dan 10 boeken geschreven voor hij geselecteerd werd voor de Granta Best of Young American Novelists 3 (2017). Deze lijst wordt om de tien jaar door het magazine Granta opgesteld om jong en veelbelovend Amerikaans talent in de schijnwerpers te zetten. Het is zeldzaam dat een auteur, jonger dan veertig, zo’n uitgebreid oeuvre aanbiedt.

Met zijn recentste roman Census (2018 - vertaling Census) knoopt Ball thematisch aan bij zijn jeugd en de premisse dat hij uiteindelijk de zorg zou dragen voor zijn oudere broer Abram die aan het syndroom van Down lijdt. Maar Abram overlijdt als jongvolwassene en Ball is nu genoodzaakt om een fictieve vader-zoon relatie te creëren, waarin hij de zorg voor zijn oudere broer kan verbeelden.

Hij geeft vorm aan een haast Kafkaiaans universum waarin een weduwnaar die terminaal ziek is een reis maakt van A naar Z. Hij maakt die reis als volksteller voor een census, samen met zijn zoon die aan het syndroom van Down lijdt. Zijn officiële opdracht, waarvan het doel onduidelijk blijft, en zijn zoon maken dat mensen zeer verschillend reageren op zijn komst. Centraal staat de onvoorwaardelijke liefde voor zijn zoon, het onafwendbare afscheid en de onzekere toekomst.

Discriminatie, compassie en acceptatie van de ‘ander’ hebben een belangrijke plaats in deze roman. Een mengeling van memoires (met familiekiekjes van de broers Ball) en fabel, waarin de radicale onschuld van de zoon als een klankbord fungeert voor zowel de wreedheid als de empathie van de samenleving. In elk geval zijn de levens van vader en zoon zo met elkaar verknoopt dat ze zelfs voorbij de dood verbonden blijven:

‘He said this after driving the car: now I am a driver. I said, yes, but don’t drive the car without me. He said you don’t drive the car without me.’

Maar uiteindelijk moet de stervende vader de zoon laten gaan, zodat die zijn eigen reis als volksteller, als spiegel van de maatschappij kan voortzetten...

Jesse Ball: Census, Querido Amsterdam, 2018, 261 p. : ill. ISBN 9789021414584. Vertaling van Censis door Jan Willem Reitsma. Distributie L&M Books

Jesse Ball: Census, Granta London, 2018, 241 p. : ill. ISBN 9781783783755. 

Jesse Ball: Sinds het zwijgen begon, Atlas/Contact Amsterdam, 2015, 255 p. : ill. ISBN 9789025444662. Vertaling van Silence Once Begun door Janneke Van der Meulen. Distributie VBK België


deze pagina printen of opslaan



ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri