Pulitzer Prize for Fiction 2020

BOEKEN NR. 7, JULI 2020

Metafictionele verstrengeling van fictie en leven: De romans van Ben Lerner

door Kris van Zeghbroeck

Ben(jamin S.) Lerner (1979) is geboren en opgegroeid in Topeka (Kansas) in een gezin van psychologen. Ben studeerde poëzie aan Brown University (MFA) en doceert nu creative writing aan Brooklyn University (New York). Hij is in de eerste plaats bekend als dichter met de publicatie van drie dichtbundels: The Lichtenberg Figures (2004, Hayden Carruth Award), Angle of Yaw (2006, finalist National Book Award) en Mean Free Path (2010). Hij was de eerste Amerikaan die met de Preis der Stadt Münster für internationale Poesie (2011) bekroond werd. Zijn geboorteplaats Topeka speelt een rol in elk van zijn bekroonde poëziebundels, die intussen gebundeld zijn onder de titel No Art (2016).

In 2003 reisde Lerner naar Madrid met een Fulbright Scholarship, waar hij zijn tweede dichtbundel schreef. Meteen ook de kiem voor zijn debuutroman Leaving the Atocha Station (Vertrek van station Atocha) die in 2011 verscheen (Believer Book Award). Een los op autobiografische feiten gebaseerde roman over een naamloze Amerikaanse dichter die in Madrid woont. De dichter gaat op de versiertoer en doorloopt de beginjaren van zijn carrière als schrijver met een amalgaam van gedichten, proza, online chats, essays en interne monologen: ‘a work so luminously original in style and form as to seem like a premonition, a comet from the future’. (The Guardian)

De in 2014 verschenen tweede roman 10:04 (22:04) sluit aan bij de vorige roman. Intussen is de naamloze dichter beroemd geworden en woont hij in een door superstormen en sociale onrust geteisterde New York. Dankzij een riant voorschot staat hij er financieel goed voor, maar dan wordt bij hem een hartkwaal vastgesteld die hem fataal kan worden. Een goede vriendin vraagt hem om haar kinderwens met een spermadonatie te ondersteunen. Vanuit zijn eigen sterfelijkheid begint de dichter een dwaaltocht door de stad in verval, door musea en gaat hij op reis naar Marfa (Texas), het centrum van de minimalistische kunst. In een fragmentarische aaneensluiting van levensmomenten worstelt de dichter met de begrippen leven, dood en kunst.

Voor Ben Lerner is 'metafictie' geen op zichzelf betrokken artificieel gegeven om de draak te steken met de traditionele literaire conventies of de onmogelijkheid in de verf te zetten om de werkelijkheid te vatten. Lerner kiest meer voor openhartigheid: ‘I mean that the self-referentiality of my novel is a way of exploring how fiction functions in our real lives -- for good and for ill -- not a way of mocking fiction's inability to make contact with anything outside of itself. My concern is how we live fictions, how fictions have real effects, become facts in that sense, and how our experience of the world changes depending on its arrangement into one narrative or another’. (The Believer)

The Topeka School (2019, Leerjaren in Topeka) vormt samen met de twee voorgaande romans een soort trilogie waarin Ben Lerners alter ego Adam Gordon (boeken één en drie) of een anonieme dichter (Ben? (boek twee)) als verteller fungeren. De romans draaien rond een aantal feiten uit het leven van Ben Lerner: 'growing up in Topeka, Kansas, moving to Brooklyn via an interlude in Spain, writing poetry and then novels, and becoming the father of two girls' (The Guardian). Het verloop van de tijd, de reconstructie van herinneringen en de manier waarop taal en werkelijkheid zich verhouden vormen een terugkerende thematiek binnen de trilogie.

Leerjaren in Topeka gaat terug naar de jaren negentig in het Amerikaanse Midden-Westen, de in suburbia en verveling gewortelde wordingsgeschiedenis van Adam Gordon en zijn klasgenoten. Met psychotherapeuten als ouders worden aan de eettafel de spanningen geanalyseerd tussen de artistieke aspiraties van de naoorlogse generatie en de lethargische monotonie van de nieuwe blanke lichting.

Inhoud moet wijken voor vormelijke macht, wat de broeihaard van toxic masculinity aanzwengelt: 'the need to aggressively compete and dominate others'. Dat kan zowel fysiek als met taal, waarin de grenzen vervagen tussen waarheid en fictie en tussen feiten en leugens. Een in essentie racistische instelling (t.o.v. vrouw, homo, kleurling, enz.) die aan de basis ligt van Trumps confrontatiemodel.

Ben Lerner: Leerjaren in Topeka, Atlas/Contact Amsterdam, 2020, 375 p. ISBN 9789025457983. Vertaling van The Topeka School door Arthur Wevers. Distributie: VBK België

Ben Lerner: 10:04, Granta London, 2016, 245 p. ISBN 9781847088932

Ben Lerner: 22:04, Atlas/Contact Amsterdam, 2014, 301 p. ISBN 9789025442750. Vertaling van 10:04 door Arthur Wevers. Distributie: VBK België

Ben Lerner: Vertrek van station Atocha, Atlas/Contact Amsterdam, 2014, 205 p. ISBN 9789025442958. Vertaling van Leaving the Atocha Station door Ronald Vlek. Distributie: VBK België





deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 7, JULI 2020

Brieven in de nacht

Hoda Barakat

De onvolmaakten

Ewoud Kieft

De poort

Natsume Sōseki

Het verschroeide land

Emiliano Monge

Ieder zijn eigen meer

Nenad Joldeski

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 7, JULI 2020

Dick Bruna

Bruce Ingman, Ramona Reihill

Het boek van Jongen

Catherine Gilbert Murdock, Ian Schoenherr (ill.)

Ik heet Reinier en ons huis is afgebrand

Joke van Leeuwen

Offerkind

Rob Ruggenberg

Vogel Vliegop

Julia Donaldson, Catherine Rayner (ill.)

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri