Nederlands proza

BOEKEN NR. 6, JUNI 2018

Margot Vanderstraeten: Het zusje van de buurvrouw

door Jooris van Hulle

Het project ‘Te Gek?’ heeft als doel de geestelijke gezondheid in Vlaanderen bespreekbaar te maken. Vast onderdeel van de werkzaamheden erin is de publicatie van een novelle die in handen wordt gegeven van een gastauteur. Na Ish Ait Hamou, Christophe Vekeman en Brenda Froyen werd dit keer Margot Vanderstraeten verzocht een verhaal te schrijven rond het thema ‘signaalherkenning’ bij psychische problemen.
 
Vanderstraeten koos voor anorexia. Voor haar verhaal over Het zusje van de buurvrouw ging ze te rade bij patiënten, hun familieleden en hun hulpverleners. Zij is erin geslaagd binnen het korte bestek van een novelle de onweerstaanbare drang om af te vallen in kaart te brengen. Tezelfdertijd geeft ze de onmacht weer van de directe omgeving van iemand die zo gefixeerd is op haar probleem dat hulp van buitenaf niet alleen onwelkom is, maar op geen enkel moment ook enige vorm van troost of een mogelijke opstap naar genezing haalbaar blijft.

Vanderstraeten heeft het levensverhaal van het Marokkaanse meisje Nadja opgebouwd als een raamverhaal. Louis, een man die als recensent en auteur van kookboeken aan de kost komt, maakt door een toeval – een lekkende badkamerkraan – kennis met zijn buurvrouw Zaida. Samen zetten ze een online-kookprogramma op, dat steeds meer volgers weet aan te trekken. Aan hun gezamenlijke activiteiten komt een eind wanneer Zaida voor haar werk naar Algiers wordt geroepen. Bij het afscheid laat ze een doos achter bij Louis:
 
‘In deze doos zit mijn zusje. […] Ik geef je alles, zodat je er iets van kunt maken. Vul Nadja aan. Maak van haar persoonlijke geschiedenis een verhaal waar anderen misschien iets kunnen hebben. Wek haar ziekte, haar roots en haarzelf via woorden weer tot leven.’
 
Wat volgt in het centrale deel van de novelle is het verhaal van Nadja, ‘een verhaal in ‘zesendertig kilo’.

Vanderstraeten bouwt het levensrelaas van Nadja op als een retrograde (ik denk hierbij terug aan de roman Dertig dagen van Annelies Verbeke): van 36 tot 1, een niet tegen te houden teruggang naar het fatale einde. In afgemeten bewoordingen en via een reeks perfect gedoseerde scènes die het verloop van de ziekte bijna tastbaar in beeld moeten brengen, leidt ze de lezer binnen in de wereld van het Marokkaanse meisje. 
 
De drang om af te vallen, de obsessie alles wat met voedsel te maken heeft, te gaan tellen (‘tellen is mijn bidden. Ik houd van die controle’), de manier waarop Nadja zich steeds nadrukkelijker afsluit van haar omgeving, haar verlangen zo licht te worden dat de zwaartekracht zijn macht over haar verliest: het ik-relaas van Nadja, waarin zij ‘de dodendans met zichzelf en haar honger’ beschrijft, snijdt diep in het gemoed van de lezer. Wat haar keuze – een keuze die haar uiteindelijk naar de dood leidt – bepaald heeft, wordt door Vanderstraeten meer gesuggereerd dan echt gezegd. Bepalend voor Nadja is een gevoel én het besef van ontheemding:
 
‘De westerse wereld trekt aan de ene zijde van het touw, de traditie aan de andere, en geregeld laat een van die twee zijden los.’ Voeg daar de trots aan toe die eigen is aan de Marokkaanse aard, en het valt te begrijpen dat in het geval van Nadja psychische hulp eerder afgewezen werd dan ook effectief toegelaten.
 
In het slotdeel van de novelle komt zus Zaida in een reeks emailberichten aan het woord: haar dank aan het adres van Louis (‘je hebt mijn zusje weer een stem gegeven’), haar vraag ook hem weer eens te mogen ontmoeten. De kloof tussen de twee werelden kan dus toch worden overbrugd.
 
Margot Vanderstraeten: Het zusje van de buurvrouw, Angèle, Antwerpen 2018, 146 p. ISBN 9789022334928. Distributie Standaard Uitgeverij 

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 6, JUNI 2018

De avond is ongemak

Marieke Lucas Rijneveld

De belofte. Requiem voor de misdaadroman

Friedrich Dürrenmatt

De integratie van heden en verleden bij Arnaldur Indriðason

Eenzaamheid en existentiële koudbloedigheid

Habitus

Radna Fabias

Menselijke voorwaarden

Junpei Gomikawa

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 6, JUNI 2018

Aluna

Karla Stoefs

De tunnels

Dave Eggers, Aaron Renier (ill.)

Een indiaan als jij en ik

Erna Sassen, Martijn van der Linden (ill.)

Mijn grote vriend Leeuwwitje

Jim Helmore, Richard Jones (ill.)

naar overzicht


‚Äč
ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri