Vertaald proza

BOEKEN NR. 1, JANUARI 2019

Selahattin Demirtaş: Morgenlicht

door Hamide Dogan

Selahattin Demirtaş is een Koerdische, progressieve politicus in Turkije, leider van de in 2014 opgerichte HDP (Democratische Volkspartij), die in 2016 werd gearresteerd en sindsdien vastzit op beschuldiging van terroristische propaganda. Hij verzette zich tegen de machtsuitbreiding van president Erdogan en slaagde erin om bij de verkiezingen van 2015 de kiesdrempel van tien procent te halen. Demirtaş bleek een charismatische leider die zowel van Koerdische als van Turkse kiezers stemmen kreeg.
 
Niet veel politici hebben dezelfde flair en dezelfde talenten als Demirtaş. De voormalige mensenrechtenadvocaat is een begenadigd spreker, hij speelt saz en blijkt ook nog eens heel aardig te kunnen schrijven. De verhalenbundel Morgenlicht heeft hij, aangemoedigd door zijn vrouw en celgenoot, geschreven in de gevangenis.
 
Demirtaş schrijft over maatschappelijke kwesties in Turkije aan de hand van liefdevolle schetsen van mensen uit het Anatolische achterland waaruit zijn liefde voor het volk blijkt. Hij schrijft over de ongelijke man-vrouwverhouding, de kloof tussen arm en rijk en over staatsterreur, waarbij hij zowel meeleeft met het ‘slachtoffer’ als de ‘dader’, zoals bijvoorbeeld in het verhaal over een meisje dat nadat ze is verkracht wordt meegenomen door haar vader en broers om gedood te worden omdat de oude clanwetten dat nu eenmaal voorschrijven bij aantasting van de eer.
 
De verhalen zijn heel divers. Een verhaal gaat over een meisje dat onderweg naar haar schoonmaakadres per ongeluk terechtkomt in een politieke demonstratie en zich pas in de gevangenis bewust wordt van maatschappelijke misstanden en zodoende wordt klaargestoomd voor sociaal engagement. In een ander verhaal moet een jongetje samen met zijn broer zelfgemaakte yoghurt naar zijn grootouders brengen om vervolgens daar aangekomen zelf de yoghurt op te eten met een stuk brood, uitgehongerd van het lange lopen. Ze kunnen hun moeder niet duidelijk maken dat ze hun grootouders juist dubbel hebben verblijd. Een keer met hun bezoek, en nog eens omdat de grootouders in staat waren om hun hongerige kleinkinderen yoghurt te kunnen voorschotelen. In een ander verhaal belanden een Syrische moeder en haar dochter op de bodem van de zee tijdens hun vlucht voor de oorlog.

Ondanks dat het sombere verhalen zijn, ademt het boek gek genoeg een bijna naïef optimisme. Verbittering en cynisme ontbreken totaal, omdat het evenwicht tussen ernst en luchtigheid het hele boek door wordt bewaakt en omdat Demirtaş’ liefde voor de mensen die het moeilijk hebben op de lezer overstraalt.
 
Het boek is opgedragen aan alle vrouwen die vermoord zijn of anderszins het slachtoffer zijn geworden van geweld. De verhalen geven een grotere ruimte aan de moeders en dochters en lijken bijna de boodschap in zich te dragen dat vrouwen de hoop van de natie zijn en dat de mannen enkel kans maken wanneer ze eerst de man in zichzelf doden.
 
Al met al was ik aangenaam verrast door de subtiele vertelstijl van Selahattin Demirtaş. Morgenlicht is maatschappelijk geëngageerde literatuur, maar de boodschap wordt er niet ingehamerd. Dat is heel knap voor een zeer strijdbare politicus die schrijft vanuit een gevangenis in roerige tijden.
 
Selahattin Demirtaş: Morgenlicht, Signatuur, Amsterdam 2018, 126 p. ISBN 9789056726133. Vertaling van Seher door Hanneke Van der Heijden. Distributie Standaard Uitgeverij 

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 3, MAART 2019

De bijzondere syntaxis van onvertaalbare locuties

Jacques Derrida en Veva Leye

De ontembare

Guillermo Arriaga

Fantoommerrie

Marieke Lucas Rijneveld

Nachtouders

Saskia de Coster

Wijzigingen bijhouden

Sayed Kashua

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 3, MAART 2019

De kleur van de zon

David Almond

In de voetsporen van Karel Daarwind

Mārtiņš Zutis

Merel

Sarah Moon

Oma Vogeltje

Benji Davies

Wat ik de bomen wil vertellen

Enzo Pérès-Labourdette

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri