Non-fictie

BOEKEN NR. 2, JANUARI 2019

Leonardo da Vinci, Patrick Lateur (sam.): Leonardo literair

door Inge Lanslots

De laatste ‘homo universalis’. Zo ging hij de geschiedenis in. Leonardo di ser Piero da Vinci (1452-1519) is de bastaardzoon van een notaris die werd ingewijd in de ‘artes mechanicae’ (ambachtelijke kunsten), en als leerling in de ateliers van Verrocchio, Donatello en Michelangelo werkte. Met die laatste kon hij niet opschieten – dat gevoel was naar verluidt wederzijds – en de geschiedenis maakte van de twee eigenzinnige kunstenaars elkaars tegenpolen.

Da Vinci was erg productief maar ook wispelturig. Vele van zijn artistieke projecten bleven onafgewerkt. Zo hebben we geen beeldhouwwerken van hem, en vele schilderijen voltooide hij niet. Da Vinci was echter ook architect en ingenieur, die, zoals we weten, met opzet fouten in zijn ontwerpen stopte zodat die niet konden worden gekopieerd. De tekeningen inbegrepen pende de linkshandige Da Vinci 60 à 100.000 pagina’s vol, waarvan er ons zo’n 16.000 bereikt hebben, in zijn spiegelschrift (niemand weet echt waarom).

Die geschriften zijn grotendeels online beschikbaar in het Italiaans (www.leonardodigitale.com). 500 jaar na zijn dood brengt classicus Patrick Lateur een thematisch-chronologische bloemlezing in vertaling, die hij toelicht in de inleiding en verder in een vrij uitgebreid voetnotenapparaat. De lezer weze gewaarschuwd: In Leonardo literair detecteer je geen rode draad, je moet de fragmenten gewoon traag savoureren. De vertaling omvat: maximes, fabels, bestiarium, grappige anekdoten, raadsels en voorspellingen, maar ook essayistische teksten over kennis, schilderkunst, memoires en brieven. Een paar citaten:

‘Rups.
Over de deugd in het algemeen.
Dankzij oefening en ijver weeft de rups met bewonderenswaardige kunstvaardigheid en ingenieus vakmanschap om zich heen een nieuwe woning, en daaruit komt ze later naar buiten met mooie, kleurrijke vleugels waarmee zij zich hemelwaarts verheft.’

‘Waar het geluk binnentreedt, begint afgunst een belegering en bekampt het. En waar het verdwijnt, laat het verdriet en berouw achter.’

‘Wie weinig nadenkt, begaat veel fouten.’

Lateurs eclectische selectie geeft de lezer een wat gekleurde inkijk in de geest van Da Vinci. Zo probeert de ‘homo universalis’ zijn zogenaamde minderwaardigheid te counteren: hij mocht dan wel een bastaardzoon zijn, een autodidact die het Latijn niet machtig was, hij had de wereld wel wat te bieden met zijn (ironische) wijsheden, dierenverhalen en andere bespiegelingen. Literair in de traditionele zin is hij niet, maar de fragmenten getuigen van Da Vinci's genialiteit en zijn universele karakter.

Leonardo Da Vinci: Leonardo literair, Athenaeum-Polak & Van Gennep Amsterdam 2019, 288 p. Vertaling door Patrick Lateur. ISBN 9789025309114. Distributie L&M Books 

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 11, DECEMBER 2019

Alle verhalen

Hugo Claus

Dagboek van een dief

Jean Genet

De menselijke maat

Roberto Camurri

Grote verwachtingen. In Europa 1999-2019

Geert Mak

Vaderliefde

P.F. Thomése

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 11, DECEMBER 2019

Dromers

Bibi Dumon Tak, Charlotte Dumas (fotogr.)

Het geheime bondgenootschap

Philip Pullman

Het werkstuk, of Hoe ik verdween in de jungle

Simon Van der Geest en Karst-Janneke Rogaar (ill.)

Oef wat een geluk!

Ghislaine Roman, Tom Schamp (ill.)

Verloren woorden. Een betoverboek

Robert Macfarlane, Jackie Morris (ill.)

naar overzicht


‚Äč
ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri