Vertaald proza

BOEKEN NR. 3, MAART 2019

Paulette Jiles: News of the World / Vaste grond

door Kris van Zeghbroeck

Paulette Jiles (1943) werd geboren is Salem (Missouri) en studeerde Romaanse talen aan de University of Missouri–Kansas City. Een jaar later emigreerde ze naar Canada, waar ze werkte voor de Canadian Broadcasting Corporation. Ze was betrokken bij het opzetten van radiostations in de plaatselijke taal voor de indianenbevolking in de staten Ontario en Quebec. Zo leerde Jiles Ojibwe, dat gesproken wordt door de Anishinaabeg stammen in Canada en de Verenigde Staten.

De intussen Amerikaans-Canadese auteur debuteerde in Canada als dichter en publiceerde in de periode 1973-1989 een vijftal Engelstalige bundels. Haar poëziebundel Celestial Navigation (1984) werd bekroond met de prestigieuze Governor General’s Award. Haar debuutroman verscheen in 1986, gevolgd door memoires en een groeiende interesse in haar familiegeschiedenis in Missouri en de Zuidelijke staten.

Jiles huwelijk in 1991 met de Texaan Jim Johnson bracht een ommekeer teweeg in haar leven. Ze verhuisde terug naar de Verenigde Staten, waar ze zich na een aantal omzwervingen in de Verenigde Staten en Mexico vestigden in San Antonio (Texas). Daar renoveerden ze een gebouw in het historische centrum. Na haar scheiding in 2003 verhuisde Jiles 80 mijl westwaarts naar een ranch in Utopia (Texas).

Ongeveer samenvallend met haar huwelijk en verhuis naar de Verenigde Staten kiest Jiles ervoor om het dichterschap definitief in te ruilen voor het vak van romanschrijver: ‘My poems just kept getting longer and longer. I tried to write a novel twice and threw both away. Didn't understand anything about plot. Finally understood I was interested in writing an adventure novel rather than a novel of psychological exploration.’

‘Adventure novels have a whole different set of tools, different aims, etc. I always admired Hemingway but thought girls weren't supposed to write like that. The idea for Enemy Women came after I found that a large number of women in Missouri were imprisoned during the Civil War.’ (Southern Literary Review)

Met de bestseller Enemy Women (2002) speelde Jiles in op een markt voor boeken over de Amerikaanse Burgeroorlog die dankzij het succes van de met de National Book Award bekroonde Cold Mountain (1997) van Charles Frazier (Link) aan populariteit won. Haar aandacht voor het historisch Missouri schoof gaandeweg op naar de Zuidelijke Staten in het algemeen en Texas in het bijzonder, haar nieuwe thuisstaat.

In News of the World (vert. Vaste grond) volgen we anno 1870 Kapitein Jefferson Kyle Kid, een bejaarde veteraan van de Amerikaanse Burgeroorlog, en zijn beschermelinge, het tienjarige weesmeisje Johanna Leonberger. Kid is een gewezen drukker die tijdens de burgeroorlog zijn bezittingen verloor en sindsdien aan de kost komt door zalen publiek te trekken als verteller van nieuws uit kranten. Hij is een rechtschapen man, die het volk wil verheffen en informeren over hun rechten, zoals het stemrecht voor iedere man, ongeacht ras of afkomst.

Kid wordt aangesproken door een bevriende zwarte transporteur om Johanna, die als zesjarige gekidnapt werd door de Kiowa’s, terug naar haar familie te brengen. Een lange reis van San Antonio naar Wichita Falls langs onveilige en moeilijk berijdbare wegen met levensgevaarlijke rivieroversteken. Om nog te zwijgen over de gevaren van indianen en bandieten die de afgelegen staat Texas onveilig maken. Uiteindelijk kan Kid niet weigeren, neemt een goudstuk van 50 dollar aan voor het transport en koopt daarmee een open kar om het onwillige meisje te vervoeren.

Onderweg tracht hij het nauwelijks sprekende meisje, dat het liefst naar de indianen zou terugkeren, de nodige manieren bij te brengen. Intussen blijft hij lezingen houden om in de reiskosten te voorzien. De zilveren muntjes van 10 cent, waarmee de toehoorders betalen, blijken van onschatbare waarde als het onwaarschijnlijke reisgezelschap in een vuurgevecht verzeild raakt met een pedofiel, die zijn zinnen op het meisje gezet heeft. De handige Johanna improviseert zware patronen met zilveren muntjes en kruit, waarmee Kid de pedofiel weet te doden en zijn indiaanse helpers te verdrijven.

Uiteindelijk groeit een stevige band tussen beiden. Als Kid na aankomst op de bestemming merkt dat de familie er alleen op uit is om het meisje uit te buiten, neemt hij haar terug mee naar zijn thuisstad om haar als zijn eigen kind op te voeden en uit te huwelijken.

Op het eerste zicht een klassieke western avonturenroman, die in het origineel als een eind negentiende-eeuwse boek met typisch colofon en gescheurde bladzijden uitgegeven werd. In combinatie met een historische kaart wordt de roman als een waargebeurd relaas gepresenteerd. Uitgebreide research maakt dat het verhaal bol staat van historische feiten, met veel aandacht voor de geschriften over kinderen die gered werden uit de handen van indianen en nooit meer konden functioneren in de blanke maatschappij: ‘In their minds they went. When they came back they were unfinished. They are forever falling.’ 

News of the World werd genomineerd voor de shortlist van de National Book Award for Fiction 2016. De jury heeft lovende woorden: ‘News of the World is an adventure story, filled with danger and incident; a western, meticulously researched and rendered; and a two hundred-page prose poem with poetry’s usual virtues of compression, resonance, beauty, and power. Set in post-Civil War Texas, the chaos of that place and time are vividly depicted, even as the story remains primarily one of character. Paulette Jiles has shown how rich and deeply imagined the historical novel can be’. (nationalbook.org)

Paulette Jiles: Vaste grond, Mozaïek Amsterdam, 2018, 224 p. ISBN 9789023955535. Vertaling van News of the World door Jetty Huisman. Distributie VBK België

Paulette Jiles: News of the World, William Morrow, New York, 2017, 211 + 18 p. ISBN 9780062409218. Distributie HarperCollins USA





deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 3, MAART 2019

De bijzondere syntaxis van onvertaalbare locuties

Jacques Derrida en Veva Leye

De ontembare

Guillermo Arriaga

Fantoommerrie

Marieke Lucas Rijneveld

Nachtouders

Saskia de Coster

Wijzigingen bijhouden

Sayed Kashua

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 3, MAART 2019

De kleur van de zon

David Almond

In de voetsporen van Karel Daarwind

Mārtiņš Zutis

Merel

Sarah Moon

Oma Vogeltje

Benji Davies

Wat ik de bomen wil vertellen

Enzo Pérès-Labourdette

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri