Booker Prize Shortlist 2019

BOEKEN NR. 9, OKTOBER 2019

Bernardine Evaristo: Girl, Woman, Other (Winnaar)

door Kris van Zeghbroeck

Bernardine Evaristo (1959) werd geboren in Londen als Bernardine Anne Mobolaji Evaristo en groeide op in Woolwicht (Groot-Londen) als vierde van acht kinderen. Haar moeder is een blanke Britse leerkracht met negentiende-eeuwse Duitse en Ierse roots. Haar vader immigreerde uit Nigeria in 1949 (voorouders met Yoruba (teruggekeerd uit Braziliaanse slavenhandel) en Abeokuta roots) en werkte als lasser en raadslid voor Labour. Ze studeerde aan het Rose Bruford College of Speech and Drama en Goldsmiths College (University of London), waar ze doctoreerde.

Haar sociale achtergrond en de impact daarvan op haar leven en werk, vertaalt zich in haar ‘Autobiographical Essay’ als volgt: ‘I was born in London, England, to a Nigerian father and white English mother, and these basic facts of geography and cultural inheritance have been a huge influence on my writing. I also have blood roots in Brazil, Ireland, and Germany, a family history that has slowly unraveled over the years. The London I grew up in during the '60s and '70s is quite different from the multiracial capital city of today which has a population of eight million people and where 300 languages are spoken’.

Evaristo heeft zich van in het begin geprofileerd als een voorvechter voor gelijke rechten voor gekleurde schrijvers en kunstenaars. Met projecten als de Brunel International African Poetry Prize (2012), The Complete Works poets development scheme (2007–2017), Spread the Word, London's writer development agency (1995–nu) en Theatre of Black Women (jaren ’80), het eerste Britse theatergezelschap voor zwarte vrouwen, timmerde ze aan een lange weg van maatschappelijke (h)erkenning. Daarvoor werd ze bekroond met een MBE (Most Excellent Order of the British Empire).

Ze is Professor of Creative Writing aan Brunel University London en ondervoorzitter van de Royal Society of Literature. Ze organiseerde de eerste belangrijke colloquia voor zwart theater (Future Histories, for the Black Theatre Forum (1995)) en voor zwarte literatuur (Tracing Paper (1997)). In 2019 werd ze verkozen als Woolwich Laureate van het Greenwich and Docklands International Festival, een hernieuwde persoonlijke en literaire band met de verstikkende buurt die ze als achttienjarige verliet.

Als schrijver, criticus, dichter, toneelschrijver en academicus heeft Bernardine Evaristo acht fictiewerken op haar naam staan. Ze debuteerde met de poëziebundel Island of Abraham (1994) en dankzij het succes van haar romandebuut Lara (1997, 2009 (herwerkte en uitgebreide versie)) werd ze als een van de meest getalenteerde en innovatieve Britse schrijvers van de jaren ‘90 binnengehaald. Met werken als The Emperor’s Babe (2001), Soul Tourists (2005), Blonde Roots (2008), Hello Mum (2010), Mr Loverman (2014), en Girl, Woman, Other (2019) groeide haar internationale weerklank en circuleerde ze recent als een potentiële kandidaat voor de Nobelprijs Literatuur.



Haar oeuvre wordt gevoed door de Europese, Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse diaspora van haar familiegeschiedenis. Ze is tegelijk een Britse en een postkoloniale schrijver, die haar zwart-zijn als een essentieel onderdeel van het Verenigd Koninkrijk ziet. Identiteit en plaats staan centraal in haar post-nationale landschappen die van Groot-Brittannië een mondiaal kruispunt van migraties maken. De voedingsbodem van Brexit en Brits nationalisme is een illusie: er is en was nooit een terugkeer mogelijk naar het blanke, Anglo-Saksische Engeland.

Dat overschrijden van de grenzen van natie en identiteit vinden we ook terug in de manier waarop Evaristo in haar werk gaandeweg de grenzen verlegt van het literaire genre. Vertrekkende van haar vroege poëzie en theater, geeft ze vorm aan romans (‘novels-in-verse’) die op een ingewikkelde manier de genres van toneel, poëzie en proza met elkaar laten fuseren. Ze experimenteert met vorm en vertelperspectief, vermengt feiten en speculatie en introduceert alternatieve (historische) werkelijkheden (zoals Afrikanen die handel drijven met Europese slaven) om de lezer wakker te schudden. (British Council Literature)

De nominatie voor de shortlist van de Booker Prize 2019 met Girl, Woman, Other opent een aantal internationale deuren voor Bernardine Evaristo, zoals een mogelijke eerste vertaling in het Nederlands. Met dit boek brengt ze de onderling verbonden verhalen van twaalf, voornamelijk zwarte, Britse vrouwen. Een meerstemmige roman met vrouwen van verschillende leeftijd (19 tot 93), culturele achtergrond, seksuele geaardheid, sociale klasse en geografische afkomst. Binnen haar typische literaire fusie, traceert Evaristo hun verwachtingen en de moeizame strijd om iets te verwezenlijken, terwijl hun levenslopen elkaar kruisen.

Elk personage krijgt een hoofdstuk waarin hun levens overlappen, maar hun ervaringen en keuzes (vaak in verschillende tijden) kunnen niet sterker van elkaar verschillen. Gezien vanuit het traditionele perspectief dat verhalen van zwarte vrouwen in essentie biografisch zijn en dat ze de collectieve ervaring van zwarte vrouwen weerspiegelen, benadrukt Evaristo de schier oneindige stroom aan unieke (zwarte) vrouwenstemmen die elk een ander licht op de werkelijkheid werpen.

Ieder van hen moet zich dan weer een weg zoeken binnen een patriarchale wereld, waarbinnen ze hun (feministische) strijd leveren en over de grens van ras en identiteit heen zoeken naar liefde, vreugde en verbeelding. Het feestje op het einde van het boek brengt een grote diversiteit aan mensen samen, die daarom niet per se representatief is voor veel lezers, maar een positieve impressie geeft van hoe de samenleving kan evolueren. Met Girl, Woman, Other celebreert Bernardine Evaristo de multiculturele, empathische samenleving, waarvoor de spreekwoordelijke ‘blanke man’ zo bang is…

Bernardine Evaristo: Girl, Woman, Other, Hamish Hamilton London, 2019, 452 p. ISBN 9780241364901. Distributie Penguin RandomHouse Benelux





deze pagina printen of opslaan



‚Äč
ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri