Non-fictie

BOEKEN NR. 6, JUNI 2020

Paulien Cornelisse: Japan in honderd kleine stukjes

door Jo Vanderwegen

Onlangs verscheen een handzaam en grappig boekje waarin Paulien Cornelisse in honderd kleine stukjes aspecten van het grote Japan uitlegt. Zelfrelativerend, geïllustreerd met eigen tekeningen (die veelal helder en tegelijk humoristisch zijn), probeert de cabaretière en taalliefhebster (ze schreef o.a. de bestseller Taal is zeg maar echt mijn ding) haar verhouding met Japan te duiden. Tegelijk wil ze opvallende kenmerken van het Oost-Aziatische land uitleggen aan de lezer. Net als in haar andere werk, haar voorstellingen en televisieprogramma’s, vertelt Cornelisse op nuchtere toon hoe ze de dingen ervaart. Ze kwam op haar tweeëntwintigste voor het eerst in Japan, aangetrokken door een affiche die sinds haar vroege jeugd bij haar thuis ophing. Zelf omschreef ze haar gevoel aldus: ‘Lange tijd is Japan mijn droomland geweest. Daar moest ik heen! Daar zou ik heen! En toen ik er eenmaal geweest was, werd Japan mijn heimweeland. Kijk, dat is ware liefde!’ Vele bezoeken volgden en als hobby vatte ze de studie van het Japans aan.
 
In dit fraai vormgegeven boekje (met zijn kleine formaat, aangenaam verstevigde kaft en leeslint heeft het iets weg van een ouderwetse bijbel) komen honderd onderwerpen voorbij, beginnende bij ‘hajime’ (Japans voor begin, tevens het startwoord bij judo), over graseters, shinto, James Bond in Japan om uiteindelijk bij het onderwerp afscheid nemen in ‘Echt dag’ terecht te komen. Tussendoor komen hier en daar de verwachte onderwerpen aan bod, zoals karaoke en bento, niet plichtmatig maar vooral op een persoonlijke manier becommentarieerd. Ook besteedt Cornelisse aandacht aan haar temporele worstelingen met kanji en de grammaticale beleefdheidsvormen van de Japanse taal.  
 
Voor de Japankenner is er dus al veel bekend van de feiten en weetjes die ze vermeldt, maar gelukkig is Japan in honderd kleine stukjes toch veel meer dan dat. Cornelisse slaat er immers altijd in de lezer te verblijden door middel van onverwachte weetjes (sudoku is uitgevonden door een Zwitser en gepopulariseerd door Japan!) of filosofische inzichten: thee blijkt bijvoorbeeld met opzet geschonken in een kommetje als een gedeukte homp klei, om de theedrinker zich gemakkelijker te laten concentreren op de (thee)ceremonie zelf en niet op de mogelijke schoonheid van het kopje.
 
Wie haar overige werk volgt, herkent echo’s van haar televisieprogramma Tokidoki. Cornelisse gaat hierin op reis naar Japan en toont haar ontmoetingen met gewone en minder gewone Japanners. Zo ziet de lezer bij het lezen van het hoofdstuk ‘Otenba’ (een Japanse term ook verwijzend naar het Nederlandse woord ontembaar) de beelden uit de uitzending voor zich waarin de schrijfster een bijeenkomst van boze Japanse vrouwen bijwoont. Zij leren hun woede te uiten door het omgooien van tafeltjes van het type chabudai (en niet chabudan, zoals Cornelisse verkeerdelijk vermeldt onder een tekening van zo’n kortpotig salontafeltje).  
 
Ook Cornelisses fascinatie voor mos komt voorbij (zichtbaar in een aflevering van Tokidoki waarin ze op stap gaat met gelijkgezinden). Ook in Japan in honderd kleine stukjes bindt ze alle lemma’s schijnbaar moeiteloos aan elkaar als ware het één vloeiende zin (en geen aparte, honderd kleine stukjes). Zo passeert ook de meerval (de vis die ook bij de Nederlandse auteur Alfred Birney een graag geziene gast is – zie daarvoor onder meer zijn boek De fenomenale meerval en andere verhalen) bij Paulien Cornelisse. Zij verklaart de mythologische achtergrond van het schepsel, en de reden waarom hij ook vandaag nog symbool is voor verkeersborden die vluchtroutes aanduiden in geval van tsunami of aardbeving (veelvuldig voorkomend in Japan).  
 
Japan in honderd kleine stukjes is zeer onderhoudend en leuk. Bovendien verwijst Cornelisse in haar epiloog naar verdere lectuur en boeiende podcasts over Japan.
 
Paulien Cornelisse: Japan in honderd kleine stukjes, Cornelisse, Amsterdam 2020, 224 p. ISBN 9789082430271. Distributie Elkedag Boeken 

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 7, JULI 2020

Brieven in de nacht

Hoda Barakat

De onvolmaakten

Ewoud Kieft

De poort

Natsume Sōseki

Het verschroeide land

Emiliano Monge

Ieder zijn eigen meer

Nenad Joldeski

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 7, JULI 2020

Dick Bruna

Bruce Ingman, Ramona Reihill

Het boek van Jongen

Catherine Gilbert Murdock, Ian Schoenherr (ill.)

Ik heet Reinier en ons huis is afgebrand

Joke van Leeuwen

Offerkind

Rob Ruggenberg

Vogel Vliegop

Julia Donaldson, Catherine Rayner (ill.)

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri