Non-fictie

BOEKEN NR. 4, APRIL 2021

Ariane van Suchtelen (red.): Vervlogen. Geuren in kleuren

door Christophe Van Eecke

De kunst van de Gouden Eeuw blijft ons fascineren. Ze blijft ook een eindeloze bron van inspiratie voor kunst- en cultuurhistorische onderzoek. Naar aanleiding van een tentoonstelling in het Mauritshuis verschijnt deze catalogus over een wel zeer bijzonder onderwerp: de rol van geur in de Nederlandse cultuur van de Gouden Eeuw. Dat is bijzonder omdat geuren, in tegenstelling tot materiële cultuur, vluchtig zijn. We kunnen ze niet vasthouden. Recepturen voor parfums kunnen worden gereconstrueerd, maar hoe huizen, straten of het landschap roken: dat blijft voor altijd buiten bereik.  

Vreemd genoeg bevatten schilderijen uit de Gouden Eeuw, maar ook een groot aantal materiële objecten zoals pomades of lederen handschoenen (die in die tijd sterk moesten worden geparfumeerd omdat het leder werd bewerkt met urine en andere stoffen die een enorme stank nalieten), heel veel sleutels over hoe de wereld rook en hoe men met geur en stank omging. In een reeks korte opstellen belichten de bijdragen in dit boek verschillende aspecten van de manier waarop de kunst ons tot op de drempel kan brengen van de (her)beleving van de geur van de Gouden Eeuw. De benadering is interdisciplinair: zowel de iconologie en de traditionele kunstgeschiedenis als de chemie, de sociale geschiedenis en andere disciplines leveren een bijdrage aan de kennis van het geurende verleden.  
 
Het spectrum is verrassend breed. We leren over de iconografie van geur in de schilderkunst (met mooie toelichtingen over de allegorische representatie van geur), het ontstaan van de parfumerie, de geuren van specerijen die uit verre oorden werden geïmporteerd, de geuren van de keuken en de linnenkast, de stank van de steden met hun onwelriekende kanalen (en de urbane planners die deze kwaal probeerden te verhelpen), de walm van de bleekvelden op het platteland, de omgang met lichaamshygiëne en zweetluchtjes, geur als milieu- en gezondheidsproblematiek enzovoort. De verschillende hoofdstukjes zijn kort en bieden een summiere inleiding in elk van deze aspecten. Tegelijk zijn ze ook heel erg puntig en precies en weten ze de lezer op een boeiende manier deel te maken van de huidige stand van het onderzoek. De tekst is zeer toegankelijk en laagdrempelig, maar toch wetenschappelijk onderbouwd (en er is een bibliografie voor wie dieper wil graven). Hierdoor is het boek niet alleen boeiend voor de leek, maar ook voor de meer onderlegde (kunst)historisch geïnteresseerde lezer.
 
Daarnaast moet opgemerkt dat de illustraties, zoals steeds bij uitgeverij Waanders, van uitmuntende kwaliteit zijn: op groot formaat, in levensechte kleuren, en met scherpe detailweergave. Als toegift is er een bladwijzer die geparfumeerd is met een gereconstrueerde geur uit de zeventiende eeuw. Een fraaie en boeiende uitgave, die door de toegankelijkheid van de presentatie ook voor leerkrachten veel inspiratie kan bieden voor lesmateriaal.
 
Ariane van Suchtelen (red.): Vervlogen. Geuren in kleuren, Waanders, Zwolle 2021, 128 p. ill. ISBN 9789462623231

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 4, APRIL 2021

BOEM Paukeslag / Besmette stad

Matthijs de Ridder

De schuilplek

Egon Hostovsky

Een waarschijnlijk toeval

Max Greyson

Shuggie Bain

Douglas Stuart

Vaarwel. Achtergelaten gedichten

Lucebert, Graa Boomsma (sam.)

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 4, APRIL 2021

De nieuwe jongen

David Almond, Marta Altés (ill)

Een mama is als een huis

Aurore Petit

Het hart van het meisje

Siska Goeminne, Tim Van den Abeele (ill.)

Hier zijn draken

Yorick Goldewijk, Yvonne Lacet (ill.)

Zoeken naar Esther B. en het voorval met Benito

Do van Ranst

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri