Vertaald proza

BOEKEN NR. 4, APRIL 2022

Sayaka Murata: Aardbewoners

door Jo Vanderwegen

Na het commerciële succes van Buurtsupermens drie jaar geleden, komt een nieuw werk van Sayaka Murata in Nederlandse vertaling uit. Het minste dat van voorganger Buurtsupermens gezegd kon worden, was dat Murata een atypisch, non-conformistisch hoofdpersonage aan het woord liet en daardoor in haar thuisland heel wat taboes doorbrak. Helaas viel de literaire uitwerking wat tegen.  

Sayaka Murata maakte Aardbewoners met dezelfde ingrediënten als Buurtsupermens, maar schakelt qua vervreemding nog een versnelling hoger. Murata’s nieuwe werk volgt de kinderen Natsuki en haar neef Yuu, die elkaar jaarlijks tijdens het obon-feest bij oma en opa ontmoeten. Natsuki is een vreemd meisje, met een enorme verbeeldingskracht; haar neef Yuu lijkt daar nauwelijks voor onder te moeten doen. De twee voelen zich buitenbeentjes en zijn daardoor tot elkaar aangetrokken – of is er meer aan de hand? Natsuki bedenkt op een gegeven ogenblik immers: ‘Ik lijk niet op mijn zus of op mijn ouders, maar om de een of andere reden zegt iedereen dat ik als twee druppels water op Yuu lijk’. In elk geval voelt Natsuki zich niet thuis in haar gezin met haar liefdeloze moeder; ze vindt ook dat te veel aandacht uitgaat naar haar grote zus Kise en gaat daarbij zelf gebukt onder een extreem laag zelfbeeld. Op een gegeven profiteert iemand van Natsuki’s kwetsbare positie om haar te misbruiken.
 
Die gebeurtenis is niet enkel een kantelpunt in Natsuki’s leven, maar ook een scharnierpunt in het boek. Hierna gaat Aardbewoners de groteske toer op. Natsuki raakt volledig geïsoleerd en kan met haar problemen bij niemand terecht. Het beschadigde meisje maakt vervolgens nog een hele reeks slechte beslissingen en daarmee raakt haar hele leven definitief uit koers.
 
Hoewel ze zich op volwassen leeftijd ogenschijnlijk min of meer conform gedraagt aan de rest van de maatschappij om maar niet buitengesloten te worden, heeft ze geen werkelijke voeling met de wereld rondom haar. Op jeugdige leeftijd had ze wat autistische trekjes; gaandeweg krijgt Natsuki nu zelfs paranoïde aanvallen. Murata beschrijft Natsuki’s psychotische fantasieën tot in de details. Haar labiliteit leidt tot groteske karikaturale gewelduitspattingen. Later krijgen ook magische rituelen hun plaats in het verhaal. Voor de lezer wordt het al snel duidelijk dat Natsuki door verschillende taboes te overtreden duidelijk te kennen geeft dat ze definitief geen deel (meer) wil uitmaken van de menselijke maatschappij.
 
Door de hele reeks transgressies te beschrijven vanuit Natsuki’s standpunt, kent Aardbewoners vele ongemakkelijke momenten. Elke vorm van subtiliteit wordt opzijgeschoven. Voordeel is dat Aardbewoners hiermee een vaart krijgt (een rotvaart naar de hel, welteverstaan) die in Buurtsupermens ontbrak. Aardbewoners zit in die zin goed in elkaar, met een goede spanningsboog en veel onverwachte wendingen. Het mag duidelijk zijn dat Sayaka Murata het niet begrepen heeft op het overheersende conformisme in de (Japanse) maatschappij en met dit bizarre verhaal duidelijk wil maken dat niet iedereen per se dezelfde maatschappelijke idealen hoeft te koesteren. Die boodschap is luid en duidelijk overgekomen, al laten de vele extreme situaties weinig interpretatiemarge voor de lezer over. Een boek als een granaatinslag.
 
Sayaka Murata: Aardbewoners, Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam 2021, 263 p. ISBN 9789038810454. Vertaling van Chikyu seijin door Luk Van Haute. Distributie L&M Books

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 7, SEPTEMBER 2022

Achter de slaperdijk

Martha Heesen

De rozentuin

Maeve Brennan

Krop : want er is tussen ons iets enorms aan de gang

Anne Provoost

Scheiden

Susan Taubes

Weerlicht

Jante Wortel

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 7, SEPTEMBER 2022

Aicha en de verloren taal

Fikry El Azzouzi, Trui Chielens (ill.)

Alma; Van Honduras naar de Verenigde Staten, 2500 kilometer op de vlucht

Sander Meij

Bliksemkind

Hans Hagen, Martijn van der Linden (ill.)

De dag dat Oorlog naar Rondo kwam

Andriy Lesiv, Romana Romanyshyn

Onheilsdochter

Jean-Claude van Rijckeghem

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri