Peuters en kleuters

Blexbolex: Allemaal mensen / Seizoenen

door Chris Bulcaen

3+ - Bliksemsnel maakt de Franse illustrator Blexbolex internationaal carrière met dikke boeken die lezen als verhalende portfolio's van een vernieuwend graficus met een nostalgische toets. Hij maakt zowel graphic novels als illustraties voor kinderboeken, en valt op met verrassende combinaties van die twee uitersten. De grafische roman Destination Abecedaria (2008) bijvoorbeeld is een abc-boek waarin een sciencefictionthriller verwerkt zit. Of nog, de jonge meester van de Vlaamse graphic novel, Brecht Evens, beschouwt het werk van Blexbolex als een continue inspiratiebron. Wat de twee alleszins gemeen hebben, zijn het gewaagde gebruik van kleuren, silhouetten en transparante vlakken.
 
De twee boeken die bij Clavis verschijnen, Allemaal mensen het mooiste boek ter wereld', althans op de Leipziger Buchmesse 2009) en Seizoenen, getuigen van hetzelfde soort combineren van jeugdillustratie met grafisch experiment. De boeken zullen zowel kinderen als volwassenen aanspreken, al zullen kinderen de hulp van ouderen nodig hebben om alles te begrijpen en geïnteresseerd te blijven in het grote aanbod aan visuele verbanden en associaties. De prenten links en rechts staan in verband met elkaar, maar dat is niet altijd even eenvoudig te begrijpen.
 
Allemaal mensen
 bevat een honderdtal mensenparen in allerlei vormen en betekenissen. Boven de figuren komt in grote, blauwe letters het identificerende woord. Als volwassen kijker moet je geen moeite doen om de afgebeelde figuur te herkennen, wel om het verband met de volgende prent te begrijpen. Kinderen zullen vaak uitleg behoeven bij het afgebeelde, omdat ze de woorden of culturele referentie nog niet kennen. Het verband tussen de prenten gaat van eenvoudig en logisch (moeder-baby, politieman-dief), over associatief en contrastief (voetballer-kwajongen, koorddanseres-gewichtheffer, slaapwandelaar-speleoloog) tot verschillende graden van humor en doordenken (dirigent-tiran, meisje-grappenmaker, en zelfs secretaresse-yeti!).
 
Het verband kan zowel inhoudelijk zijn (klanten-dienster, mijnwerker-grotbewoner) als vormelijk (een brandweerman en heks zijn allebei in de weer met een rookwolk, een acrobate en loodgieter wringen zich in gelijkaardige bochten). Soms moet je het verband zoeken in een detail: het touw bij bergbeklimmers en bouwvakkers, het raam bij een lekkerbek en een glazenmaker. Het contrast kan te wijten zijn aan context: dakloze-kampeerster, reiziger-emigrante. De voortdurende wissel in soorten van verbanden houdt dit boek boeiend en doet je, uit nieuwsgierigheid naar het volgende verband, over de narratieve beperking van het concept heenstappen. De variatie in associatie en doordenken spreekt de verbeelding aan, zoals de oorspronkelijke titel L'imagier des gens uitwijst.
 
Al even aansprekend is de tekenstijl. Blexbolex werkt digitaal, maar zijn grafische (klare) lijn en kleuren (vooral blauw en oranje) zijn verwant aan die van de jaren vijftig, vroege jaren zestig. De figuren zijn vrij grove en stijve silhouetten zonder veel detail. Toch zit er veel sierlijkheid in de prenten dankzij de verfijnde handen, de frisse kleuren, het uitgespaarde wit en het gebruik van transparante, overlappende vormen. Met beperkte middelen weet Blexbolex grafische hoogstandjes te realiseren. Ook niet mis is de prachtige, uitvouwbare kaft waarop het wemelt van de gezichten en silhouetten uit het boek.
 
Seizoenen
gaat enkele stapjes verder dan Allemaal mensen. Blexbolex laat het binaire verband wat los en werkt aan langere reeksen. Door die reeksen heen komen een aantal vormen en associaties terug. Na vier overzichtsplaten van de seizoenen volgen drie jaarcycli, telkens van lente tot winter. In een eerste, korte cyclus staat 'genieten' voorop, met vooral beelden van puur genot (fruit, zonnebaden, skiën). De tweede, iets langere cyclus concentreert zich op het klimaat en toont veel negatieve gevolgen van slecht weer (hagel die bloesems vernietigt, brand bij droogte, een kwetsuur bij het oogsten van mossels).
 
De derde, heel lange cyclus is abstracter van aard, met beelden over culturele activiteiten verbonden aan seizoenen, gevoelens en herinneringen omtrent het weer, leven en dood, etc. Een associatieve reeks vertrekt van vuurvliegjes, gaat naar wens (een vallende ster), herinnering (deze melancholische prent van een herfstig bos verwijst naar een eerdere zomerse, romantische wandeling), jachttrofee (een hertenkop), vergeten voorwerp (een badhanddoek die we eerder zagen in het boek) en terugkeer (naar het vakantiehuis). Waar in de eerste twee cycli de opeenvolging en verbanden in de reeksen eenvoudig zijn, komen in de laatste cyclus iets moeilijkere associaties.
 
Omdat de seizoenscycli opbouwen in lengte en moeilijkheidsgraad, blijft de kijker geïnteresseerd doorbladeren. Het geheel is makkelijker te begrijpen dan Allemaal mensen, en zal daarom wellicht vlugger een jonger publiek aanspreken. Er zit veel variatie in het boek, maar de associaties verrassen niet zo vaak als in het eerste boek. Visueel breidt Blexbolex zijn palet enorm uit. Meer kleuren, detail, decor, dynamiek, overlappende vormen en complexe compositie. Omdat alles dankzij de digitale methode goed 'geserreerd' blijft, gaat de aandacht uit naar de gewaagde kleurkeuze en de opbouw van de compositie. De link met de jaren vijftig en zestig blijft overeind. Uit grote, goedgevulde prenten als 'carnaval' en 'brandweermannen' blijkt duidelijk hoe vergelijkbaar het werk van Blexbolex is met dat van Brecht Evens. De vollere prenten zijn grafisch minder radicaal dan die in Allemaal mensen, maar geven een zintuiglijk en toegankelijk beeld van alle soorten associaties die we bij de seizoenen maken.
 
Blexbolex: Allemaal mensen, Clavis, Hasselt 2014, 204 p. : ill. ISBN 9789044812091. Vertaling van L' imagier des gens
 
Blexbolex: Seizoenen, Clavis, Hasselt 2011, 204 p. : ill. ISBN 9789044812909. Vertaling van Saisons
 
Oorspronkelijk verschenen in De Leeswelp 2011


deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 11, DECEMBER 2018

Berta Isla

Javier Marías

De klaverknoop

Paul Demets

Het amusement

Brecht Evens

International Bakery (voorheen Cinema Royale)

David Nolens

Michael Ondaatje

Blindganger

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 11, DECEMBER 2018

De blauwe vleugels

Jef Aerts, Martijn Van der Linden (ill.)

De pittige pruim die een pop werd

Vojtěch Mašek, Chrudoš Valoušek (ill.)

De torens van Beiroet

Paul Verrept

De waarheid volgens Mason Buttle

Leslie Connor

Het mysterie van niks en oneindig veel snot

Jan Paul Schutten, Floor Rieder (ill.)

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri