Adolescenten

JEUGDBOEKEN NR. 10, NOVEMBER 2020

Edward van de Vendel, Floor de Goede (ill.): Gloei; interviews en gedichten.

door Henk van Viegen

14+ - Gloei is het daverende startschot van de ‘Glow’-reeks van Querido, ‘een boekenreeks voor en over jongeren uit het hele queerspectrum’. De afkorting voor dat spectrum is in korte tijd een stuk langer geworden. Van LHBTI naar LHBTIQAPC, te lang volgens sommigen, die maken er gewoon LHBTI+ van. Van de Vendel laat in dit interview- en gedichtenboek allerlei jonge mensen (van 16 tot 23 jaar) aan het woord. Die zijn lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender, interseks, queer, aseksueel, panseksueel of cisgender. Maar hierbinnen kan nog van alles gebeuren, het is vaak nog best open.

Wat dat betreft, maar ook anderszins, is het 12de interview (van de 21) het gaafst. Quentin laat zich niet vastpinnen op een etiket. Hij probeerde een tijdje biseksueel, toen panseksueel, nog preciezer: panseksueel non-binair trans, maar androseksueel vindt hij ook wel wat hebben (je aangetrokken voelen tot een mannelijke manier van uiten, ongeacht het lichaam of het gender van die persoon). Maar in het algemeen zijn er volgens hem allerlei combinaties mogelijk, en is ‘identiteit ook maar één manier om naar mezelf te kijken’. Een fascinerend gesprek, ook omdat Van de Vendel het niet voor elkaar krijgt het gesprek op de liefde te krijgen, en al helemaal niet op een specifieke liefdesrelatie, zoals in nagenoeg alle interviews. Quentin is weliswaar helemaal geen kluizenaar, maar zit toch graag  in z’n hoofd, zoals zo treffend als titel boven het aan hem gewijde gedicht staat: ‘Naar binnen verkennen’.  
 
Niet in elk gesprek vliegen de etiketten je zo om de oren, een paar keer gaat het om tamelijk heldere homoseksuele en lesbische relaties. Die zijn niet de hele tijd erg spannend, want ze worden beschreven in termen die we ruim voorhanden hebben in de heteroseksuele scène, met overspel, jaloezie, wel of niet voldoende aandacht, enz., net zo tuttig, zeker als er een stel aan het woord is. Spannender is het, als er dingen spelen die de afwijkende genderidentiteit problematisch maken: homo zijn in Armenië en daarna in een asielzoekerscentrum; lesbisch in reformatorische kring; van je ouders ‘op genezing’ moeten voor je homoseksualiteit en de enige zijn die zich op school openlijk inzet voor acceptatie van genderverschillen.
 
De onbevangen lezer ontmoet verder allerlei andere verrassende personages of combinaties. Een jongen met twee moeders die het toch lastig vindt om uit de kast te komen, een politiek gestuurde, gedreven jongeman; een meisje dat bicultureel én biseksueel is; twee transgenders die een stel zijn en allebei ‘omgebouwd’ gaan worden: zij wordt hij, hij wordt zij; een Zuid-Afrikaan, geadopteerd, interseks, en ook nog lange tijd de enige zwarte op school behalve zijn broertje en zusje.  
 
Bijna allemaal zijn ze nog niet ‘definitief’, vooral de jongsten. En allemaal zijn ze superactief op sociale media. Is het niet om contacten uit te proberen, dan wel om termen/etiketten te vinden waarmee ze zich min of meer gedefinieerd voelen en/of om zich te troosten met of te inspireren door de verhalen van anderen. Alles bij elkaar levert het een vuistdik boek op, dat een aanvulling kan zijn op alles wat al die sociale media leveren, maar voor ouders, begeleiders en leerkrachten een echt handboek kan zijn. Een must dus ook voor (school)bibliotheken.  
 
Soms is een gesprek duidelijk te lang. Zoals het eerste (Querijn) dat blijft hangen bij zwemverhalen en toch niet echt scherp krijgt hoe het is om gehandicapt te zijn en homo in de sportwereld. Of bij een vluchtverhaal dat maar heel moeizaam bij de genderproblematiek komt. Van de Vendel is geen heel strakke interviewer, laat de boel soms wat uitwaaieren en komt later nog een keer terug bij iets waar eigenlijk al genoeg over gezegd is. Eén keer zoekt hij hierbij echt de sentimentaliteit op, bij een jongen die zijn broer verloor in de oorlog. Meestal is hij vriendelijk en empathisch, soms overschrijdt hij lichtjes een grens om te psychologiseren of de lieve oom te zijn. Maar met vaagheden neemt hij geen genoegen, dan vraagt hij door of wil hij een scherpere omschrijving.
 
De gedichten die hij maakte na elk gesprek, zijn voor elk interview afgedrukt. Ze vormen een extra reden het boek op te pakken. Bijna overal weet hij de kern van de persoon die aan het woord komt te raken. Je leest ze vast twee keer: voor én na het interview. Ze zijn prettig ongedwongen, rijmen hier en daar wat terloops en zijn sowieso een prachtcadeau voor de geïnterviewden.
 
Nog een extra reden zijn de schitterende illustraties van Floor de Goede. Waar het kon, paste hij de kleur en de techniek aan het personage aan. Zo krijgt Ahmads interview (met het vrij sombere vluchtverhaal) zwarte randen en de zwemmer Querijn blauwe. Ook koos De Goede hier voor waterverf en tekende hij een erg mooi zwembad, in de vorm van een smartphone. In de middenbaan, tussen de rode lijnen, kunnen de twee mannen naar elkaar toe zwemmen. De denkers Quentin en Redouane kijken je zo aan dat je op afstand blijft. Zo mooi mannelijk én vrouwelijk als Lenno heb je Sneeuwwitje nooit gezien. De biculturele en biseksuele Priscilla doemt op uit het zwart, hoofd en lichaam gemarkeerd in twee kleuren. Op het omslag alle kleuren van de regenboog, en nog een paar.
 
Edward van de Vendel, Floor de Goede: Gloei. Interviews en gedichten, Querido, Amsterdam 2020, 495 p. : ill. ISBN 9789043124537. Distributie L&M Books 

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 10, NOVEMBER 2020

Gesmoorde woorden

Olivier Rolin

Het verdriet van Spanje

Christiane Stallaert

Op weg naar De Hartz

Wessel te Gussinklo

Precieuze mechanieken. Nieuwe gedichten

Erwin Mortier

Tien jaar later

Harry Mulisch

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 10, NOVEMBER 2020

De Baron von Münchhausen

Wouter Deprez, Randall Casaer (ill.)

Gloei; interviews en gedichten.

Edward van de Vendel, Floor de Goede (ill.)

Het sleutelbeengebaar

Hilde Van Cauteren

Sterker dan elk afscheid

Enrico Galiano

Woorden temmen: Van kop tot teen

Charlotte Van den Broeck en Jeroen Dera

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri