Peuters en kleuters

JEUGDBOEKEN NR. 1, JANUARI 2018

Daan Remmerts de Vries, Floor Rieder (ill.): De cycloop

door Ine Muys

5+ - Een hongerige kolos met één oog? Dat moet een cycloop zijn. Het mythische monster uit Homeros’ aloude epos De Odyssee verovert ook zijn plekje binnen de jeugdliteratuur. Als zwart vervaarlijk monster prijkt hij op de cover van Michael De Cocks en Gerda Dendoovens Kleine Klassieker De lange weg naar huis (2008) en in Simon van der Geests en Jan Juttes Dissus (2010) verschijnt hij in de gedaante van een lompe, eenogige boer.  
 
Met De cycloop gaan illustrator Floor Rieder en schrijver Daan Remmerts de Vries een stap verder. De beruchte eenoog krijgt zijn eigen, gloednieuwe beeldverhaal. De cycloop komt hoofdzakelijk dankzij Rieders krachtige linosneden tot leven. In de eerste spread thematiseert ze meteen het prototypische kenmerk; een gelig oog in close up. Buitenaardse antennes, pistachekleurige schubben en puntige hoektanden dragen bij tot een monsterlijk voorkomen. De eenoog ziet er niet alleen afstotelijk uit, hij heeft ook een verderfelijke psyche.  
 
Slechts één pagina hebben Rieder en Remmerts de Vries nodig om de lezer met hun argument te confronteren. De bedrieglijk eenvoudige zin ‘Eén oog had de cycloop, en daarmee zag hij weinig…’ interageert met Rieders indringende portret: de eenoog staart zich letterlijk blind op zijn spiegelbeeld. Precies vanwege zijn fysieke handicap, zo suggereren de auteurs, is de cycloop een narcistisch wezen. Dergelijk kortzichtig hoofdpersonage roept vooral medelijden op. De altruïstische inwoners van Spitskruim zijn althans bereid om de halfblinde uit zijn lijden te verlossen, ook wanneer hij hun hele dorp omverkegelt.  
 
Met een humoristische knipoog naar het Homerische avontuur schreeuwt de eenoog: ‘Ik hoor stemmen! […] Maar ik zie niemand om me heen…’. Eertijds werd de cycloop door de listige Odysseus verblind, ditmaal krijgt hij een op maat gemaakte bril aangereikt. Baat het niet, dan schaadt het niet, zo moeten de Spitskruimers gedacht hebben. Maar of de cycloop dankzij de ingreep oog voor zijn omgeving ontwikkelt, is nog maar de vraag… De dorpsinwoners laten de eenogige vernielzucht in ieder geval niet aan hun hart komen; hun empathisch vermogen blijft overeind. Remmerts de Vries onderstreept de onderlinge verstandhouding nog aan de hand van ludieke woordmopjes: ‘De rode kruisspin verzorgde de zieken’ en ‘De waterjuffer deelde glazen drinken uit’.  
 
Rieder brengt de cycloop ook tijdens zijn plundertocht van kop tot teen in beeld. De opeenvolging van overzichtsillustraties en stripachtige close-ups zorgt voor een aangename dynamiek. Wel vragen sommige prenten om opperste concentratie. De lino’s leveren weliswaar temperamentvolle composities op, maar vooral de panorama’s van het dorpje wekken een overladen indruk. Niettemin tovert Rieder met een traditionele druktechniek wederom een verfrissend beeldverhaal tevoorschijn.  
 
De illustratrice staat vooral bekend om haar Gouden Penseeltekeningen bij Jan Paul Schuttens Het raadsel van alles wat leeft (2013), maar oogstte ook succes met haar scraperboard-versie van John Tenniels iconische Alice (De avonturen van Alice in Wonderland & Alice in Spiegelland, 2014). De cycloop draagt niet alleen Rieders detaillistische signatuur, maar omvat ook spitsvondige allusies op haar bejubelde werken. De rokende rups van Spitskruim roept Alices raadgever Absolem voor de geest en de huizen met ronde dakramen doen denken aan de stadswoningen uit Rieders leporello Waar is Ludwig? (2016).  
 
Naar aanleiding van Kinderboekenweek 2017 organiseerde WG Kunst overigens een aantrekkelijke overzichtstentoonstelling, met een prominente rol voor de cycloop. Behalve originelen waren ook Rieders voorbereidende glasplaatjes en linosneden te bewonderen.  
 
De cycloop
is meer dan een eigenzinnige bewerking van een alom bekend Homerisch avontuur. Zoals het een narcist betaamt, eist de eenoog zijn eigen odyssee op. Tezelfdertijd blijft hij ter plaatse trappelen: met of zonder bril, hij is en blijft een apathisch monster. De cycloop is een verrassend tegendraads en gedurfd verontrustend prentenboek dat van meet af aan onder de huid kruipt.  
 
Daan Remmerts de Vries, Floor Rieder (ill.): De cycloop, Gottmer, Haarlem 2017, [46] p. : ill. ISBN 9789025762551. Distributie: L&M Books

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 4, APRIL 2018

Het Amerikaanse Westen van Willy Vlautin

Melancholie en verval

Hugo Claus. Familiealbum

Georges Wildemeersch

Lucebert. Biografie

Wim Hazeu

Voor het vergeten

Peter Verhelst

Zo kan het niet langer

Paul Bogaert

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 4, APRIL 2018

Moemf heeft een vriend. Voorleesverhalen

Annette Herzog, Ingrid & Dieter Schubert (ill.)

Pulletje

Marco Kunst, Henriette Boerendans (ill.)

Toen Alfie verdween

Gerda De Preter

Vlinders in het mijnenveld

Daniel Billiet

Zo raar

Inger Hagerup, Paul René Gauguin (ill.)

naar overzicht


‚Äč
ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri