Vanaf twaalf jaar

JEUGDBOEKEN NR. 9, OKTOBER 2019

Fanny Britt, Isabelle Arsenault (ill.): Jane, de vos & ik

door Katrien Maris

12+ - Hélène vertelt hoe ze op school gepest wordt door een groep meisjes die vorig jaar nog haar vriendinnen leken te zijn. Op de deuren van de schooltoiletten staat geschreven: ‘Hélène weegt 98 kilo! Ze stinkt naar ZWEET’. Door zich onder te dompelen in Jane Eyre (Charlotte Brontë), met wie ze zich duidelijk identificeert, slaagt Hélène erin de realiteit even te ontvluchten. Regelmatig onderbreekt ze haar verhaal om fragmenten uit haar geliefde boek met de lezer te delen. Wanneer de klas op taalkamp gaat, ontspoort de situatie. Geneviève snauwt haar in het bijzijn van de voltallige groep toe: ‘Ik heb een vork in je achterwerk gestoken, maar je bent zo vet dat je het niet eens voelde!’ Hélènes wereld valt stil.  
 
En toch zijn er ook enkele sprankeltjes hoop. Eerst ontmoet Hélène een vos, die op een bijzondere manier oogcontact maakt en heel dicht bij haar durft komen. Daarna raakt ze bevriend met Géraldine, een meisje dat een ogenblik empathie toonde toen Geneviève haar openlijk vernederde. Géraldine blijkt niet zo makkelijk te zwichten voor groepsdruk. In haar gezelschap kan Hélène langzaam weer openbloeien. Haar spontaniteit neemt toe en ze leert haar lichaam opnieuw zien zoals het werkelijk is: een heel normaal lichaam van een leuk meisje. Geleidelijk aan krijgt ze opnieuw plezier in het leven.
 
In deze graphic novel schetst Fanny Britt hoe ernstig pesterijen iemands zelfbeeld kunnen beschadigen. Zo loopt Hélène in de lente soms naar huis in plaats van de bus te nemen. Geen evidente afstand, want we zien haar een paar bladzijden lang door verschillende landschappen stappen. Pas na dit enorme calorieverbruik durft ze zichzelf enkele snoepjes te gunnen. Het lukt Hélène dus niet meer om nog enigszins objectief naar haar lichaam te kijken. Wanneer ze met haar moeder een nieuw badpak gaat kopen voor het kamp blokkeert ze volledig en ziet zichzelf in de spiegel als een enorme worst in een badpak. Bovendien blijft ze zichzelf ook na het kamp nog een hele poos kwellen met de vraag of Geneviève die vork werkelijk ongemerkt in haar achterwerk kon steken.  
 
Hélène laat subtiel doorschemeren dat thuis de mentale ruimte ontbreekt om het pesten te bespreken. Haar moeder rent de hele dag rond om haar job te combineren met alle taken in huis. Een betrokken vaderfiguur komt niet in beeld. Met vier wonen ze op een kleine flat, wat doet vermoeden dat het financieel ook niet makkelijk is. Ze spaart haar moeder, op dezelfde manier als slachtoffers in de realiteit hun ouders vaak willen sparen.
 
De fijne zwartgrijze potloodtekeningen van Isabelle Arsenault maken Hélènes wanhoop en de grauwheid van haar bestaan intens voelbaar. De gemene, half dichtgeknepen ogen en de heimelijke, zelfvoldane grijns op de gezichten van de pestkoppen spreken boekdelen. De illustratie van Hélène na de publieke vernedering raakt: een nietig figuurtje alleen op het blad, letterlijk op de knieën gedwongen. Een ruw ingekleurd zuigend zwart gat, dat aan de randen overgaat in mistig grijs, omringt haar. Dit is totale uitputting in een beeld gevangen.
 
De eilandjes van hoop in Hélènes leven brengen letterlijk ook wat kleur in de potloodtekeningen. De achtergrond in de illustraties bij fragmenten uit Jane Eyre is gekleurd in zachte pasteltinten. Kleine kleurdetails, zoals het rode haar van Janes leerling Adèle of Janes rode kleurpotlood en penselen trekken de aandacht. De vos loopt in fel oranje door de zwartgrijze tekeningen en na haar ontmoeting met Géraldine duiken er steeds vaker kleine dingen in kleur op en in de grijze lucht zit af en toe een subtiele blauwe tint. Op het einde loopt Hélène vastberaden naar een fris, kleurrijk bos toe, in verschillende tinten groen en blauw. Het dappere meisje durft stap voor stap opnieuw te geloven in een kleurrijke toekomst.  
 
Fanny Britt, Isabelle Arsenault: Jane, de vos & ik, Querido, Amsterdam 2019, 101 p. : ill. ISBN 9789045121772. Vertaling van Jane, le renard & moi door Arend Jan van Oudheusden. Distributie L&M Books

deze pagina printen of opslaan



‚Äč
ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri