10+
- Oudere generaties maken zich graag zorgen over de toekomst van kinderen en
kleinkinderen. Een geliefde ongerustheid is de ‘ontlezing’, de afname van actieve
belangstelling voor boeken. Dat dit niet slechts gezeur van ouderen is,
bewijzen de actuele hoge scores in de categorie laaggeletterdheid. De
laaggeletterde ervaart door zijn beperking onder meer nadelen op het gebied van
gezondheid en financiële zelfredzaamheid. Want waar de beproefde toegang tot
kennis en ontwikkeling vrijwel ontbreekt, wordt uiteraard het zelfdenken, het
vormen van een eigen kritische mening, om zeep geholpen.
Kun je nog iets uitrichten vóór te
veel jongeren definitief de status van laaggeletterde bereiken? Nou, misschien.
Het Duitse schrijversechtpaar Nina George (1973) en Jens J. Kramer (1957) doet in
ieder geval een poging met De geheime bibliotheek, een inmiddels uit
twee delen bestaande reeks die we in het fantasy-met-een-boodschap genre kunnen
plaatsen. Het eerste deel, met als ondertitel ‘Wie redt de magische boeken’, is
nu in het Nederlands verschenen. De vertaling van deel twee (‘Das verfluchte
Medaillon’) zal in de zomer van 2026 uitkomen.
Het gaat om een spannende en
veel omvattende geschiedenis die tot lekker doorlezen dwingt, maar tegelijk wel
iets van de jonge lezer vraagt. Als we bedenken dat het thema van De geheime
bibliotheek kortweg ‘de noodzaak van boeken’ is, levert dat een
kanttekening op. Juist de jongere op weg naar laaggeletterdheid zal de lijvige
delen van deze serie niet snel ter hand nemen.
Toch hebben de lotgevallen van
vijf kinderen en een heleboel andere, uit boekenfantasie gevormde, wezens een
belangrijke waarschuwende waarde: ze verbeelden hoe een wereld zonder het
vertrouwde fysieke boek eruit ziet. En wat dit doet met de fantasie en het
kritisch denkvermogen van de mens.
Het door Merel Leene spitsvondig vertaalde verhaal
refereert onder meer aan belangrijke boeken uit de jeugdliteratuur (Het
gouden kompas, Alice in Wonderland, Pippi Langkous) en toont daarmee het
belang aan van het bestaan en het behouden van een soort literair ‘geheugen’.
Het duurt even
voordat de lezer beseft dat de wereld waarin de jeugdige hoofpersonages leven
verschilt van de tegenwoordige. Het blijkt om een verhaal in de toekomst te
gaan. Robotica is heel gewoon geworden en boeken bestaan niet meer. Je fantasie
gebruiken en dromen hebben wordt door de overheid als onfatsoenlijk beschouwd. De
regering bestaat in feite uit één persoon: de minister, een onaangename dame,
die vooral bezig is met het controleren van jan en alleman.
De kinderen Finn, Nola, Mira en
Tommy zijn bevriend en wijken af van het bedeesde en gehoorzame gedrag van de
anderen. Ze zijn nieuwsgierig en Nola en Finn durven zelfs tijdens een
nachtelijke storm stiekem naar buiten te glippen. Als er de volgende dag een schoolles
uitvalt, gaan de vrienden naar een rivier in de buurt. Ze doen er een
ontdekking. Door de storm is een boom omgewaaid. Hij rust met zijn kroon op een
hoge muur, die eerder niet zichtbaar was. De kinderen beklimmen de boom en
hijsen zich op de rand van de muur. Achter een verwilderde tuin die op een
jungle lijkt, zien ze een heel vreemd huis.
Vanaf dat punt neemt het verhaal
een bijzondere wending. Een vijfde kind, Geraldine, gaat een rol spelen. Zij is
een klasgenoot en vijand van de vier vrienden en tevens de dochter van de
minister.
De
schrijvers zijn er in geslaagd om een spannend en meeslepend verhaal te
construeren waarin de fantasy-elementen niet uit de toon vallen. Boeken zijn
natuurlijk ook de meest natuurlijke omgeving voor een krachtige werking van de
fantasie. Daaraan kunnen de ‘special effects’ van video’s en films niet tippen.
Dit
overtuigende pleidooi voor de magie en de waarde van boeken houdt midden in het
spannendste gedeelte op. We kunnen bijna niet wachten tot in de zomer deel twee
verschijnt.
Nina George, Jens J.
Kramer, Hauke Kock: De geheime bibliotheek Wie redt de magische boeken?,
Leopold, Amsterdam 2025, 380 p. : ill. ISBN 9789025888565. Vertaling van Die
magische Bibliothek der Buks. Das Verrückte Orakel door Merel Leene.
Distributie Standaard Uitgeverij
© 2025 | MappaLibri