Ripper

Een nieuwe roman van de succesvolle Chileense schrijfster Isabel Allende wekt altijd hoge verwachtingen. En inderdaad, in velerlei opzicht worden die verwachtingen niet beschaamd. We kennen de auteur als iemand die in haar literaire creaties telkens een kleurige Ensor-stoet van schilderachtige figuren tot leven brengt, in een tomeloze opeenvolging van levenssituaties die zich als een wervelwind over de lezer uitstorten. Dat is in deze misdaadroman onverminderd het geval. Met frivole humor en talloze knipoogjes naar de wereld van vandaag werkt ze zich doorheen een vernuftig geconcipieerde plot naar een verhelderend slot.
Hoofdfiguur van de roman is Amanda Martín, een pienter meisje van zeventien, met een voorkeur voor fantasy en zoals zovelen van haar leeftijdgenoten verslaafd aan computerspelletjes. Zo heeft ze om zich heen een select groepje gevormd van jonge zonderlingen — stuk voor stuk computerfanaten — die, verspreid over de wereld, via internet communiceren om een legendarische misdadiger te vangen en te vernietigen: Jack the Ripper, je weet wel, de legendarische vrouwenmoordenaar die in 1888 actief was in de Londense volkswijken. Tot dan toe hebben de jongeren zich in hun rollenspel beziggehouden met fictieve misdaden uit de negentiende eeuw. Maar nu zich in het San Francisco van 2012 een paar lugubere moorden voordoen, keuren de deelnemers meteen Amanda’s voorstel goed om het onderzoek een actueler tintje te geven en zich op de voorliggende feiten te storten. Gestaag vordert hun onderzoek, maar vooraleer dat tot een doorbraak leidt, vallen de doden bij bosjes. Een seriemoordenaar is dus aan het werk, maar wel een met bizarre werkwijzen. Het raadsel rond zijn identiteit houdt lang stand, want er wordt kwistig gestrooid met misleidende tips; kortom, exact wat een misdaadroman voorschrijft. Ook het slot beantwoordt aan dit thrillermodel: de ‘schurk’ gaat eraan, de ‘goede’ haalt het, zij het op het nippertje (maar ook dat hoort bij het stereotype).
Of op literair vlak deze vaardige roman hoge toppen scheert? Zonder de minste twijfel. Maar in de eerste plaats dan omdat hij zo verrukkelijk gestalte geeft aan de smeuïge kanten van de hedendaagse samenleving, meer bepaald die van San Francisco, met zijn veelsoortigheid aan excentrieke personages die zowat alles vertegenwoordigen wat we vandaag op ons bord krijgen: holebi’s, kindermisbruik, travestieten, drugs, vrouwenbesnijdenis, astrologie en de hele waaier van de alternatieve geneeskunde; met op de achtergrond pijnlijke toestanden van sociale competitie en oorlogsgeweld. Van het ene onstuimige levensverhaal hobbelen we in het andere, en eigenlijk is het die trefzekere vertelkunst, dat schalks omgaan met de soms gore realiteit, die Allende tot zo’n lezenswaardig auteur maakt. Pas in tweede instantie worden we meegezogen door de suspense van het misdaadverhaal, dat een enigszins verwonderlijke climax produceert die om zo te zeggen in een andere orde thuishoort. Het is niet de eerste roman van Allende waarin zich dit verschijnsel voordoet. Zo inventief als ze te werk gaat bij het creëren van haar speelse figuren, zo conventioneel modieus rondt ze het geheel af. Er is hier duidelijk een veramerikanisering van het verhaal opgetreden, mede, zoals ze zelf erkent in het nawoord, door de sturing van haar echtgenoot, die zelf al zes misdaadromans op zijn conto heeft staan. Al bij al doet dit niet af aan de kwaliteit van de roman, maar het toont aan hoe ook bekwame auteurs niet ongevoelig zijn voor de wanen van de dag.

Isabel Allende, Ripper, Wereldbibliotheek Amsterdam, 2014, 398 p., € 19,9. ISBN 9789028425644. Vert. van: El juego de Ripper door Rikkie Degenaar. Distributie: Elkedag Boeken

Oorspronkelijk verschenen in de Leeswolf 2014

© 2019 | MappaLibri