Het kindertransport

11+ - Sommige gebeurtenissen uit de geschiedenis zou je liever niet aan je kinderen vertellen. Omdat bijna niet uit te leggen is dat kinderen zoals zij dit hebben moeten meemaken, dat mensen zoals wij dit hebben kunnen laten gebeuren. En toch is het ook juist daarom belangrijk om de volgende generaties hierover te vertellen. Een van die gebeurtenissen is het Kindertransport van juni 1943. Meer dan 1200 Joodse kinderen werden van kamp Vught naar de gaskamers in Sobibor gebracht. Fedor de Beer schreef daarover een kinderboek dat aangrijpt en tegelijkertijd licht van toon blijft. Ook wordt het nergens een moralistische geschiedenisles.
De dertienjarige Marit is boos op haar moeder. Dat ze er nooit voor haar is, en haar muziekcarrière en tournees belangrijker vindt. Zelfs nu oma dood is. Oma was er ook bijna nooit. Ook zij reisde rusteloos de wereld over. Marit erft een doos vol ansichtkaarten die oma tijdens die reizen naar zichzelf stuurde, en een medaillon. Tegelijkertijd duiken steeds vaker drie kinderen op, die in het niets oplossen zodra er iemand anders de kamer binnenkomt. Met behulp van de ansichtkaarten, het medaillon, de drie kindergeesten en haar overgrootmoeder komt Marit erachter dat haar oma heel anders was dan ze altijd heeft gedacht.
Oma blijkt het enige Joodse kind te zijn dat aan het Kindertransport is ontsnapt. Nadat ze daar achter kwam, heeft ze haar leven gewijd aan het vervullen van de wensen van de vermoorde kinderen, die ze via de geest van haar broertje heeft leren kennen. Dit originele idee draagt bij aan de lichte toon van het boek. Want het zijn geen zwaarmoedige of dramatische wensen, die De Beer de kinderen heeft toegeschreven. Het zijn heel gewone, vaak grappige kinderwensen. Zoals zelf veters kunnen strikken, opa verslaan met worstelen of met een vliegtuig naar Amerika gaan. Hartverscheurend kleine wensen.
Ook de keuze voor Marit als focalisator is aansprekend en maakt het verhaal toegankelijk voor jonge lezers van nu. Het was niet erg geweest als niet alle lijntjes zo netjes rondgeschreven waren. Marits moeder gooit haar leven wel heel snel om nadat ze heeft vernomen wie haar moeder eigenlijk was. Dat neemt niet weg dat De Beer mooi laat zien hoe het leven van vier generaties gevormd is door deze verschrikkelijke gebeurtenis. Zijn boek is een ontroerende ode aan de vermoorde kinderen van het Kindertransport.

Fedor De Beer, Het kindertransport, Van Goor Houten, 2014, 173 p., € 15,99. ISBN 9789000334773. Distributie: WPG Uitgevers

Oorspronkelijk verschenen in de Leeswelp 2014

© 2020 | MappaLibri