Met
de onverwachte moord op een onhandige inbreker zendt Maureen, de moeder van
Corks topcrimineel Jimmy Phelan, een hele reeks schokgolven door de onderwereld
van de Ierse havenstad. Weergaloze dwalingen vertelt het
verhaal van het nauw met elkaar verweven wereldje van prostituees,
druggebruikers, inbrekers en moordenaars dat het economisch zwaar getroffen
Ierland ontsiert. En dat allemaal vanuit het standpunt van de jonge drugsdealer
Ryan, die elke kans om zijn leven te beteren, lijkt weg te gooien.
Lisa McInerney creëert uit deze op zich weinig
opzienbarende premisse een geslaagd en vooral spannend verhaal. Haar
debuutroman verkrijgt zijn hoge snelheid omdat McInerney zich hoofdzakelijk
concentreert op actie en handeling en in mindere mate op de gevoelswereld van
de personages. Vanzelfsprekend gaat deze keuze ten koste van klassieke
sfeeropbouw en dito beschrijvingen. Maar hier zou zo’n traditionele aanpak
enkel de vaart uit het stuwende verhaal genomen hebben. Door de rauwheid van de
marginale leefomstandigheden onverbloemd te presenteren én door de talloze
grofgebekte dialogen komt de couleur locale van het criminele
milieu volledig tot haar recht.
Daarmee countert Lisa
McInerney meteen eventuele kritiek. Na de eerste twintig pagina’s – die wat
stroef aanvoelen door enkele merkwaardige metaforen en bizarre humor – schiet
de tekst dan ook onherroepelijk uit de startblokken en wordt het bijzonder
moeilijk het boek nog weg te leggen. Dat maakt van Weergaloze
dwalingen nog altijd geen literair meesterstuk, maar het werk heeft
veel meer in zijn mars dan een gewone thriller. De roman is
dan ook op zijn best in de vele tragische momenten waarop de handelingen van
het ene personage (ongewild) desastreuze gevolgen hebben voor het andere of
wanneer dat blijkt dat zowat alle hoofdrolspelers niet de kracht en de wil
hebben om uit hun noodlottige situatie te ontsnappen.
Zoals gezegd speelt het taalregister een belangrijke rol voor de
sfeeropbouw. De dialogen zijn doorspekt met slang, scheldwoorden en
sarcastische overdrijvingen die de brutale en gewelddadige leefwereld van het
milieu in Cork moeten helpen onderstrepen. Per definitie is het vertalen van zo’n
functioneel belangrijke woordkeuze een huzarenstukje waarmee de hele roman
staat of valt. Vertaler Johannes Jonkers heeft duidelijk geworsteld met zijn
opdracht, wat af en toe resulteert in bizarre keuzes. Zo wordt ‘yeah’
consequent als ‘jaah’ vertaald, een oplossing die weinig charmeert.
Meerdere keren slaat de vertaler de bal echter compleet mis. In een emotionele
discussie roept een met een vuurwapen bedreigde vrouw haar moordenaar het
protserige ‘Wees reëel!’ toe. Niet direct wat men op zo’n moment verwacht. Heel
wat uitdrukkingen krijgen een letterlijke – onbestaande! – vertaling, die
resulteert in onbegrijpelijke wartaal zoals: ‘Je weet toch dat hij de damp van
je pis nog niet waard is’ (nochtans is het niet moeilijk enkele geldige
Nederlandstalige equivalenten van ‘I wouldn’t give him the steam off my piss’ te
vinden). Zulke momenten irriteren en doen afbreuk aan de kwaliteiten van
McInerney’s debuut. Voor iedereen die daar doorheen kan kijken en een spannende
fictieve inkijk in de onderliggende relaties van de Ierse onderwereld houdt,
is Weergaloze dwalingen een aanrader.
Lisa McInerney: Weergaloze dwalingen, Querido, Amsterdam 2017. 400
p. ISBN 9789021404882. Vertaling van The Glorious Heresies uit het
Engels door Johannes Jonkers. Distributie: L&M Books
© 2024 | MappaLibri