Nederlands proza

Yvonne Keuls: Koningin van de nacht

door Jooris Van Hulle

In het nawoord bij Koningin van de nacht schetst Yvonne Keuls de ontstaansgeschiedenis van haar roman: in 1988 schreef ze het jaarlijkse boekenweekgeschenk. Het werd de novelle Daniël Maandag, waarin ze een aantal aantekeningen verwerkte voor de roman die ze op stapel had staan en Koningin van de nacht zou heten. Na ruim twintig jaar heeft ze, mede door de vraag van filmproducent en regisseur Miriam Kruishoop om de eerder verschenen novelle te verfilmen, deze aantekeningen opnieuw bovengehaald en uitgewerkt tot de roman die altijd was blijven sluimeren. Dat ze dit zo lang uitstelde, heeft ook te maken met het feit dat Keuls geneigd was een aantal jeugdherinneringen uit de Tweede Wereldoorlog weg te stoppen. Nu wijst ze er nadrukkelijk op dat de roman ‘geen autobiografische roman is, maar wel veel autobiografische elementen bevat’. Koningin van de nacht brengt het relaas van de manier waarop de jongen Daan Maandag de Tweede Wereldoorlog, en vooral dan de bezetting van Den Haag, doorkomt. Daans moeder is in 1940 gestorven in een sanatorium in Zwitserland. Samen met zijn vader en zijn zuster Roos, die beiden muzikaal bijzonder begaafd zijn, worstelt hij zich door de ellende heen die de oorlog hoe dan ook met zich meebrengt. Yvonne Keuls biedt de lezer een intrigerende inkijk in de psychologie van de opgroeiende jongen. Aan de ene kant wil die zich manifesteren binnen een groep straatjochies — van wie enkele waagstukken fout af lopen —, anderzijds zoekt en vindt hij de geborgenheid bij zijn vader, die letterlijk en figuurlijk vlucht in de wereld van de muziek en erop rekent dat hij zijn joodse identiteit verborgen kan houden voor de Duitse bezetter. In een mooi uitgewerkt nevenverhaal tekent Keuls de relatie tussen vader Maandag en de Duitse officier Brenner, die elkaar vinden in hun liefde voor de muziek, die barrières van ras en politiek overstijgt. Finaal zal Brenner zijn ‘taak’ als officier van het Duitse leger voorop stellen en vader Maandag op transport zetten. Even mooi wordt een aantal nevenpersonages getypeerd, buurman Prakke bijvoorbeeld die uit is op de bezittingen van zijn joodse buren. Koningin van de nacht — de titel verwijst naar De Toverfluit van Mozart — is een beklijvend en eerlijk doorleefd verhaal van een jongen die mede door de oorlogsomstandigheden geen kind heeft kunnen en mogen zijn.

Yvonne Keuls, Koningin van de nacht, Anthos Amsterdam, 2013, 271 p., € 16,95. ISBN 9789041424891. Distributie: Veen Bosch en Keuning

Oorspronkelijk verschenen in de Leeswolf 2013

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 8, SEPTEMBER 2020

De bruidsvlucht

Annemarie Estor

Het hellen van een leven

Luis Carrasco

Kindertijd

Tove Ditlevsen

Oorlogsdagboek. Met brieven van Jack Hamesh

Ingeborg Bachmann

Solituden, songs

Jacques Hamelink

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 8, SEPTEMBER 2020

Alfabet

Charlotte Dematons

Dit is Jeruzalem

Stanislav Setinský

En de wereld zei ja

Kaia Dahle Nyhus

Het verlangen van de prins

Marco Kunst

Oliver Twist

Tiny Fisscher (bew.), Annette Fienieg (ill.)

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri