Poëzie

BOEKEN NR. 9, OKTOBER 2018

Antoon van den Braembussche: Alles komt terug. Over ‘de eeuwige terugkeer van het gelijke’

door Dirk De Geest

Antoon van den Braembussche is vooral bekend als kunstfilosoof, met een aantal opgemerkte boekpublicatie waarin hij de klassieke kunstfilosofie over het schone en het verhevene tracht te combineren met de recente inzichten over het sublieme en het postmodernisme. Op die manier verbindt hij het grote verhaal over het goede, het ware en het schone met de hedendaagse opzichten over het onuitspreekbare en de fragmentering en versplintering van onze ervaring.
 
Dezelfde spanningen zijn ook de centrale thema’s van het poëtische werk dat Van den Braembussche naast zijn filosofische onderzoek publiceert. Lang geleden maakte hij tussen beide activiteiten een regelrecht onderscheid door voor zijn gedichten het pseudoniem Tonko Brem te hanteren. De jongste jaren wordt de samenhang tussen de disciplines echter onderstreept door dezelfde (echte) naam op de kaft af te drukken.
 
De titel van zijn jongste dichtbundel is zowel poëtisch als de uitdrukking van een filosofisch programma: Alles komt terug, met daarbovenop nog de ondertitel Over ‘de eeuwige terugkeer van het gelijke’. Het is een rechtstreekse verwijzing naar de Duitse filosoof Friedrich Nietzsche, die de traditionele tijdsopvatting bekritiseerde. In plaats van een rechtlijnig geloof in een vaste evolutie – van een beginpunt naar een eindpunt, dat vaak als een gericht doel wordt voorgesteld – stelt hij de terugkeer, een soort van cyclische tijdopvatting.  
 
Dat inzicht wordt door de dichter vertaald tot een soort van optimistische levensvisie, aangezien de afzonderlijke momenten ons op die manier iets leren over toekomst en verleden, en utopisch ook iets over de eeuwigheid. Voor Van de Braembussche werkt dat inzicht onmiskenbaar louterend. Het relativeert enerzijds het besef van de ouderdom en de nakende dood, en het intensiveert de mooie ervaringen. In deze bundel wordt dat inzicht filosofisch vertolkt (met een aantal mooi maximes) maar ook betrokken op de liefdesrelatie. De ervaringen daarvan worden in deze gedichten uitvergroot en geïsoleerd maar ook betrokken op de toekomst.
 
Van den Braembussche schrijft zo een lyriek die abstract is en mikt op algemene waarheden, maar die tegelijk ook concreet en bevattelijk blijft. Filosofie en poëzie houden elkaar in de beste gedichten perfect in evenwicht. Het is een bundel die gegroeid is uit poëtisch metier maar ook uit gerijpt levensinzicht. In die zin is Alles komt terug een verzameling die een ruim lezerspubliek kan aanspreken en inspireren.  
 
Antoon van den Braembussche: Alles komt terug. Over ‘de eeuwige terugkeer van het gelijke’, P, Leuven 2018. ISBN 9789492339539 

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 9, NOVEMBER 2021

Baksteen

Femke Vindevogel

Brandingen

Paul Verrept

de Lach van de Sfinx

Frans Kuipers

Onder buren

Juli Zeh

Ons deel van de nacht

Mariana Enriquez

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 9, NOVEMBER 2021

Een leven vol kleur. Alles is kunst, als je maar goed kijkt

Cara Manes, Fatinha Ramos (ill.)

Ik wil een hond (en het maakt niet uit welke)

Kitty Crowther

Ik wil een wiegje worden zei de wilg

Bette Westera, Henriëtte Boerendans (ill.)

Vanaf hier kun je de hele wereld zien

Enne Koens, Maartje Kuiper (ill.)

Victorine

Jet van Overeem, Annemarie van Haeringen (ill.)

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri