Poëzie

BOEKEN NR. 11, DECEMBER 2018

Jo Gisekin: Een spiegel op uitkijk. Gedichten bij werk van Roger Raveel

door Dirk De Geest

Dat Jo Gisekin iets heeft met het werk van Raveel is al lang bekend. Ze groeide op in het dorp van de schilder aan de Leie en is van jongs af vertrouwd met zijn schilderijen. Zelf is ze overigens ook door Raveel geportretteerd. De nieuwe bundel brengt nu de gedichten samen die Gisekin eerder bij het werk van Raveel schreef. De titel, Een spiegel op uitkijk, is zowel typerend voor de schilder als voor het project van de dichter: beiden kijken naar de werkelijkheid vanaf de zijlijn, als het ware door het aloude spionnetje aan het raam, en tegelijk zijn beiden niet zozeer louter passieve waarnemers als wel actieve betrokkenen bij wat zich in die buitenwereld afspeelt.
 
De eerste helft van de bundel brengt een aantal gedichten die rechtstreeks geschreven zijn bij werk van Roger Raveel. Niet toevallig kiest Gisekin vooral voor schilderijen waarop mensen staan afgebeeld, vaak met de rugzijde maar een enkele keer ook een klassiek portret. Die voorstelling vormt dan voor Gisekin het aanknopingspunt voor gedichten die sterk beschouwend en meditatief van inslag zijn. Korte beschrijvende elementen vormen de aanleiding om door te dringen tot de (vermeende) psychologie van de afgebeelde personen en tot het artistieke proces dat aan die kunstwerken is voorafgegaan. 
 
Wat in oorsprong anekdotisch was – een afbeelding op één bepaald ogenblik, een momentopname – wordt onder de pen van de dichter nog meer een bezinning met rituele en symbolische trekken. De personages zijn als het ware aan de tijd onttrokken. Hun handelingen en hun gedrag laten hun verwachtingen zien en hun dromen, want mensenlevens zijn gericht op verlangens en herinneringen. Opmerkelijk is wel hoe aan het eind van die rijke suggestieve teksten vaak gealludeerd wordt op het schilderen en het schrijven, waardoor de creatieve transformatie extra wordt onderstreept. 
 
Dat proces van verbeelding en vergeestelijking is nog het sterkst merkbaar in het tweede deel van de bundel, waarin de gedichtenreeks wordt hernomen die Gisekin jaren geleden schreef bij de manier waarop Roger Raveel de kapel te Machelen aan de Leie plastisch omvormde tot een soort van uniek Gesamtkunstwerk. In deze reeks kunstwerken komen alle motieven uit zijn oeuvre samen: de silhouetten en de boomstammen, het groen en de spiegel, het vierkant en zelfs het Lam Gods. Die afbeeldingen vormen de aanleiding voor een soort van religieuze bezinning. De dichter vraagt zich af of de aloude waarden en waarheden nog wel relevant blijven, of de symbolen hun transparante betekenis niet hebben verloren, of de werkelijkheid nog wel gelezen wordt als een beeld van de schepping. Dat leidt tot een diepgaande religieuze symfonie, waarin allerlei facetten meeklinken en Raveels werk in woorden wordt ‘overgedaan’.
 
Een spiegel op uitkijk is in meer dan een opzicht een bijzondere bundel. Allereerst zijn er de vakkundige gedichten, die perfect de balans weten te bewaren tussen het waarneembare en het oneindige, het concrete en het abstracte. Gisekin biedt hier een voortreffelijke staalkaart van haar kunnen. Daarenboven krijgt de lezer er een aantal fraaie reproducties van het werk van Raveel bij, waardoor de confrontatie tussen woord en beeld hier veel intenser wordt dan bij veel andere geïllustreerde uitgaven. De uitgever en de typograaf hebben hun best gedaan om van dit geheel een mooi maar tegelijk prijsvriendelijk geheel te maken.
 
Jo Gisekin: Een spiegel op uitkijk. Gedichten bij werk van Roger Raveel, Poëziecentrum, Gent 2017, 47 p. : ill. ISBN 9789056552275 

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 7, SEPTEMBER 2021

1000 kronkelwegen angst

Olivia Wenzel

De lichtjaren

Jens Meijen

Het eigenlijke

Iris Hanika

Meter per seconde

Stine Pilgaard

Nu je het zegt

K. Schippers

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 7, SEPTEMBER 2021

Een nieuwe wereld in 100 dagen

Vera Van Renterghem, Eleni Debo (ill.)

Jij mag alles zijn

Griet Op de Beeck, Linde Faas (ill.)

Lily

Tom De Cock

Magneetje

Milja Praagman

Vuurtje en de dikke steen

Catharina Valckx

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri