Nederlands proza

BOEKEN NR. 11, DECEMBER 2020

Marieke Lucas Rijneveld: Mijn lieve gunsteling

door Tom Rummens

Hoe schat je de hooggespannen verwachtingen in, nadat je als Nederlandse, 29-jarige debutant een geweldige eerste roman schreef en daarmee zomaar eventjes de International Booker Prize won? Hoe vermijd je dat het dan al nooit meer beter wordt? Door, zoals Marieke Lucas Rijneveld net gedaan heeft, een roman te schrijven die gewoon nog beter is. Mijn lieve gunsteling is een onwaarschijnlijk boek, waarin Rijneveld er op meesterlijke wijze in slaagt haar bijzondere signatuur nog verder te ontwikkelen. Het resultaat is een boek als een mokerslag, met de taal zelf in een onvergetelijke hoofdrol.    

Opnieuw neemt Rijneveld ons mee naar het boerenbestaan in Nederland, anno nu. We kruipen in het doodzieke hoofd van de plaatselijke veearts. Die ontwikkelt een al te grote interesse in de veertienjarige dochter van de koeienboer. Het meisje is aanvankelijk geflatteerd, ze groeit op zonder al te veel liefde. Maar hoe langer hoe meer wordt duidelijk dat de veearts een regelrechte pedofiel is, dat de situatie in ijltempo volledig ontspoort en dat het meisje er aan onderdoor zal gaan.  
 
Het is een gekend verhaal, Nabokov heeft het met Lolita al een keer geschreven. Maar Rijnevelds fenomenale fascinatie voor de taal maakt van dit boek een leeservaring die onmogelijk met iets anders te vergelijken valt. In tweeënveertig korte maar heftige hoofdstukken neemt ze je mee in het hoofd van de veearts. Het zijn lange zinnen, sommige nemen verschillende pagina’s in beslag, ze doen naar adem happen, ze slingeren en kronkelen door het geperverteerde hoofd van een pedofiel.
 
Er ontstaan twee werelden. Die van de veearts, opgesloten in een ongelukkig huwelijk, een vat vol onvervulde verlangens. Een man die heel goed weet dat wat hij doet niet door de beugel kan, maar die doodziek is en niet op tijd op zichzelf ingrijpt. Geflankeerd, bovendien, door een echtgenote die vrij snel doorheeft dat er iets niet in de haak is maar die ook al niets doet. Er moet immers voor een carrière gezorgd worden, veearts ben je niet zomaar. Een tweede wereld is die van het meisje. Alles ontluikt, haar gender is fluïde, ze zoekt en ontdekt, ze valt en staat op, ze is kwetsbaar en sterk tegelijk zoals alleen jonge mensen kwetsbaar en sterk tegelijk kunnen zijn. Maar ze wordt overmeesterd. Ze is een vogel voor de kat en zal in geen tijd verworden tot een anorectische schim van zichzelf.  
 
Mijn lieve gunsteling is een genadeloos boek. Het is geen pretje om mee te gaan in dat doodzieke hoofd, om de onafwendbaarheid te voelen. De taal smaakt naar bloed, op de boerderij is alles net een tikkel echter en harder dan in de rest van de wereld, dat gevoel weet Rijneveld perfect te capteren. Ze benoemt weinig dingen letterlijk en toch weet je precies wat er gebeurt. Nog meer dan het verhaal zelf is het die onwaarschijnlijk sterke taalbeheersing, die je naar adem doet happen.
 
Marieke Lucas Rijneveld: Mijn lieve gunsteling, Atlas/Contact, Amsterdam 2020, 363 p. ISBN 9789025470142. Distributie VBK België 

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 5, MEI 2021

De gast uit het Rifgebergte

Khalid Mourigh

De hemelproef

Olli Jalonen

Dingen die je meeneemt op reis

Aroa Moreno Durán

Kraaien in het paradijs

Ellen de Bruin

Oude afdekkerij

Wolfgang Hilbig

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 5, MEI 2021

De eik was hier

Bibi Dumon Tak, Marije Tolman (ill.)

Fruitvliegje

Geert Vervaeke

Misschien…

Chris Haughton

Noem me Nathan

Catherine Castro, Quentin Zuttion (ill.)

Witje

Paul de Moor, Kaatje Vermeire (ill.)

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri