Nederlands proza

BOEKEN NR. 4, APRIL 2022

Hella Haase: Sleuteloog

door Monika Triest

In Sleuteloog, een roman die oorspronkelijk in 2002 verscheen, keert Hella Haasse (1918-2011) terug naar het Nederlands-Indië van haar jeugd. De titel verwijst naar de sleutel van een ebbenhouten kist, een familiestuk, waarin Herma Warner, de ik-persoon, al haar kostbare documenten heeft verzameld. Op latere leeftijd, na de dood van haar man, krijgt ze plots een brief van een journalist die haar om gegevens vraagt voor zijn onderzoek naar een zekere Mila Wychinska. Herma kent deze vrouw als Dee Mijers, haar beste jeugdvriendin en telg uit een rijke Indo-Europese familie. Heel symbolisch vindt Herma de sleutel van die kist niet meer, waardoor ze dus stukken verleden uit haar geheugen moet opdiepen en als een puzzel bij mekaar leggen. Dit verscheurt haar, door dit te doen stelt ze zichzelf in vraag, haar diepste vriendschap met haar jeugdvriendin en zelfs haar huwelijksrelatie.  

Er zijn twee verhaallijnen in het boek: In de tegenwoordige tijd het kind dat onbezorgd opgroeit in de betere klasse van de Nederlands-Indiërs tijdens de eerste helft van de 20ste eeuw, zonder zich vragen te stellen bij de dilemma's van mensen met gemengde etnische afkomst rond haar. Op veel latere leeftijd blikt de vertelster terug met meer vragen dan antwoorden. Dit alles kadert ze in de politieke context van die periode, zodat je een goede indruk krijgt van het historische Nederlands-Indië, dat zoveel sporen heeft nagelaten in de geesten van Nederlanders die teruggekeerd zijn.
 
Hella Haasse schrijft sterk visueel en dat boeit, je ziet en ruikt bijna de omgeving. Ze ontving er in 2003 de NS Publieksprijs voor het Nederlandse boek voor. Vaak duiken lokale Indo-termen op, waarvan slechts een deel verklaard wordt op het einde van het boek, wat het lezen wel enigszins bemoeilijkt. Ondanks alle discussies zal het geheim van het slot van de ebbenhouten kist bewaard blijven: ‘al wat je ooit zag of hoorde, al wat je dacht te weten, is niet meer dat, maar anders’.
 
Hella S. Haasse: Sleuteloog, De Bezige Bij, Amsterdam, 2021, 176 p. ISBN 9789021436838. Distributie Standaard Uitgeverij

deze pagina printen of opslaan