Vertaald proza

BOEKEN NR. 4, APRIL 2021

Douglas Stuart: Shuggie Bain

door Kris van Zeghbroeck

De moderne Schotse literatuur is in belangrijke mate doordrongen van het rauwe leven en de armoede van de lagere klasse. Getuige een aantal indringende werken als Gentlemen of the West (1984) van Agnes Owens, The Trick Is to Keep Breathing (1989) van Janice Galloway, Trainspotting (1993) van Irvine Welsh, How Late It Was, How Late (1994) van James Kelman en Morvern Callar (1995) van Alan Warner.

Aan die persoonlijke leeslijst van Douglas Stuart kan nu ook zijn eigen autobiografische roman Shuggie Bain toegevoegd worden, waarmee hij als Amerikaanse Schot de Booker Prize 2020 op zijn naam schreef. Bovendien kent Schotland een groot aantal schrijvers als Darren McGarvey, Ali Smith, Jackie Kay en Jenni Fagan die in de arbeidersklasse opgroeiden, wat in min of meerdere mate in hun werk doorsijpelde.

Centraal in het lijden van de Schotse arbeidersklasse staat het zogenaamde ‘Glasgow effect’: ‘de lage levensverwachting en slechte gezondheid van de inwoners van de Schotse stad Glasgow, vergeleken met de rest van het Verenigd Koninkrijk en Europa’. Een van de redenen waarom Schotland weleens ´de zieke man van Europa´ genoemd wordt. (Wikipedia)

Het effect begon zich af te tekenen in de jaren vijftig en zestig, maar kende een explosieve groei vanaf de jaren zeventig, met de de-industrialisering en het Thatcherisme (1979-1990). Glasgow was een prominente speler in de zware industrie, die met kaalslag, privatisering en wijdverspreide werkloosheid af te rekenen kreeg.

De massale huisvesting van de arbeidersklasse in goedkope, sociale flatblokken werkte armoede, ziekte en drugsgebruik in de hand. Een hele bevolkingslaag werd voor generaties buiten de maatschappij geplaatst (‘There’s no such thing as society’). Torenhoge inflatie, sociale onlusten en segregatie tussen katholieken en protestanten maakten het plaatje van donkere tijden zonder enig toekomstperspectief compleet.

Met de autobiografische roman Shuggie Bain tekent Douglas Stuart een realistisch beeld van de onderklasse in het Glasgow van de jaren tachtig, gebukt onder het bewind van Thatcher. De vaderfiguur heeft het gezin aan haar lot overgelaten. Shuggies oudere halfbroer en halfzus volgen diens voorbeeld, zodat Shuggie alleen de zorg draagt voor zijn alcoholische moeder.

Samen leiden ze een armoedig bestaan, in uiterste nood aangevuld met gestolen munten uit de gasmeter. Vrouwen staan centraal in het ontwikkelingsproces van de jongen. Hij worstelt met zijn identiteit en wordt voortdurend gepest en voor homo uitgescholden. De van testosteron bonkende machocultuur van Glasgow is niets voor hem. Ondanks de persoonlijke betrokkenheid tekent Stuart een universeel beeld van het schrijnende leven in een industriestad op zijn retour.

Douglas Stuart: Shuggie Bain, Nieuw Amsterdam, Amsterdam, 2021, 445 p. ISBN 9789046827574. Vertaling van Shuggie Bain door Inger Limburg en Lucie van Rooijen. Distributie Agora

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 6, JUNI 2021

2050. Gedichten

Peter Verhelst

Het bekroonde proza van Jesmyn Ward

Black Lives Matter

Het huis van de dichter

Herman Leenders

Het leven van de geest

Hannah Arendt

Stemvorken

A.F.Th. van der Heijden

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 6, JUNI 2021

Brons / Onder de golven

Linda Dielemans, Sanne te Loo (ill), Djenné Fila (ill.)

De nacht van Ronke

Jef Aerts, Marit Törnqvist (ill.)

De roos uit het beton

Angie Thomas

Groot Biegel sprookjesboek

Paul Biegel, Charlotte Dematons (ill.)

Zonder titel

Erna Sassen, Martijn van der Linden (ill.)

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri