Vanaf twaalf jaar

JEUGDBOEKEN NR. 5, MEI 2022

Kacen Callender: King en de drakenvlinders

door Henk van Viegen

12+ -    

‘Je wilt toch niet dat ze van je denken dat jij ook homo bent?’
 
Deze intimiderende zin komt uit de mond van Khalid, de oudere broer van het 12-jarige hoofdpersonage King. Toen leefde Khalid nog, en was hij nog niet zomaar dood neergeploft op het voetbalveld. Evengoed blijft de tekst staan als een huis voor King, die zijn broer adoreert, en hem nog regelmatig ontmoet en spreekt in zijn dromen. Jammer is wel dat het zijn beste vriend Sandy ‘Charles’ Sanders betreft, die hem in vertrouwen heeft meegedeeld dat hij homo is. Tot zijn eigen verbazing, maar ook weer niet, antwoordde King dat hij soms denkt dat hij dat ook van zichzelf denkt… Na die uitspraak van zijn broer heeft hij Sandy al een paar maanden niet gesproken.
 
Ook bij zijn vader hoeft King hier niet mee aan te komen. Ze zijn zwart, en dat geeft al problemen genoeg. De plaatselijke sheriff, de vader van Sandy, heeft moeite met zwarte mensen, net als zijn zoon Mikey, om maar te zwijgen van hun vader en opa, die lid was van de Ku Klux Klan. Zwarte mensen kunnen geen homo zijn, is vaders standpunt, dat kunnen ze alleen maar ‘opgelopen’ hebben als ze te veel met witte lui omgaan. En nu zit het gezin nog volop in het rouwproces ook, waarbij het tot nu toe ieder voor zich is.
 
Enfin, deze motieven zijn geramd geïntroduceerd. Het vriendengroepje van King, zwart en wit door elkaar zonder problemen, is verdeeld over het homo-zijn. Ze vertegenwoordigen de volwassen standpunten: gedogen, in orde vinden, afwijzen, er grappen over maken. Een van hen, Jasmine, vraagt verkering (er is qua taal weinig veranderd) met King en die gaat min of meer akkoord. Hij voelt namelijk niet de kriebels, die hij wel bij Sandy heeft.
 
Dan verdwijnt Sandy. Dat brengt de twee jongens wel weer bij elkaar, maar veroorzaakt nieuwe problemen. King, die al een paar leugens op z’n geweten heeft richting ouders en medeleerlingen, moet nu ook liegen over zijn geaardheid en over het feit dat hij weet waar Sandy is. Dat laatste vertelt hij echt niet: dan moet die terug naar zijn gewelddadige vader. Ja, de sheriff is een echte schurk.  
 
Er valt voor verschillende personages een heleboel te leren, niet alleen voor King. Die groeit langzaam naar zijn comingout en naar een eerlijker iemand. Helaas krijgen we als samenvatting een daverend cliché: ‘We mogen zijn wie we zijn en houden van wie we houden, zeg ik. ‘Het doet er niet toe wat anderen van je vinden.’  
 
Vader maakt verhoudingsgewijs de sterkste veranderingen door. Een echte man (zoals dat heette) is hij, die doet wat gewoon is en zo hoort. Echte mannen huilen niet, spreken hun gevoelens niet uit, haten homo’s en koken niet. Dat verandert voor hem allemaal. Voor een deel is dat te danken aan Kings tante Idris, een wijze vrouw, die vader tegenwicht biedt. Maar ook aan de liefde voor zijn zoon King. Vaders veranderingen leiden als vanzelf tot het nieuwe normaal, dat het in beton gebeitelde oude, zogenaamd gewone normaal weet te vervangen.  
 
We vermoedden eigenlijk al meteen wel, dankzij het optimisme van opdracht en motto (‘Voor iedereen die lief heeft, wie of wat dan ook. Het komt goed met ons’) dat er een happy end zou zijn. Er wordt, heel Amerikaans, heel wat ‘ik hou van je’ uitgewisseld tussen ouders en kinderen, een relatie die graag aangezet wordt in romans en films. Het is kennelijk ook nog erg nodig dat kinderen leren over het moeten kunnen van homoseksueel zijn. Al kan hier de aantekening gemaakt worden, dat dit het eerste jeugdboek voor jongere kinderen schijnt te zijn met een zwárt hoofdpersonage dat homoseksueel is.  
 
En ook dat huilen voor mannen en jongens mág. Er wordt wat afgehuild, tranenmeren worden er vergoten door King en Sandy, en ook vader begint het te leren. In deze opzichten is de roman al bijna ouderwets te noemen, zeker vergeleken met Callenders vorige boek, Dit is best wel een episch liefdesverhaal, dat veel diversere (qua gender) personages heeft, en daardoor ook een plek kreeg in de door Edward van de Vendel en Querido gestarte Glow-reeks. De, zwarte, auteur overigens is iemand die zich niet wil vastpinnen op hij of zij. Desondanks zullen bibliotheken in de wat conservatievere staten van de VS ook met dit nieuwe boek wel weer enige moeite hebben…
 
Ook qua structuur zitten we helemaal op de Amerikaanse toer. Een vette crisis, de climax op een dynamische locatie, in dit geval New Orleans tijdens een carnavalsoptocht, je ziet de film al voor je. Met daarna een volbloed catharsis, waarin een hoofdrol voor het gezin. Eindelijk, en dat wordt fraai beschreven, kunnen vader, moeder en zoon samen rouwen. Ook mooi zijn de schuingedrukte passages waarin King nog communiceert met zijn dode broer, die meer is dan alleen homofoob en over een breed spiritueel en filosofisch denkkader beschikt. Het meest beklijft diens statement: ‘je bent je lichaam niet’, een zin die heel geestig terugkomt als King ‘m spontaan gevarieerd herhaalt tegen een klasgenoot.
 
Aan de taal valt weinig te beleven, die is bijna kroniekerig saai. Het lijkt me dat dat niet komt door de ervaren vertaalster, want Callenders eerste naar het Nederlands vertaalde jongerenroman, Dit is best wel een episch liefdesverhaal, had in dit opzicht meer te bieden. Kennelijk lag de jongerentaal de auteur beter dan die van oudere kinderen. Of ze heeft ervoor gekozen vol voor de boodschap te gaan en de taal eenvoudig te houden. Annelies Jorna’s vertaling van ‘dragonfly’ naar ‘drakenvlinder’ lijkt logisch: ‘King en de libelles’ klinkt niet erg cool.
 
Het voorplat is overgenomen van de oorspronkelijke hardcover. Op die van de Amerikaanse pocket staat een illustratie met King aan een bayou, een moeraskreek of -meertje. Dat is de plek, in Louisiana, waar het verhaal begint en eindigt, waar King in het gezelschap van vele drakenvlinders vooral aan zijn broer denkt.
 
Kacen Callender: King en de drakenvlinders, Querido, Amsterdam 2022, 207 p. ISBN 9789045126760. Vertaling van King and the Dragonflies door Annelies Jorna. Distributie L&M Books

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 5, MEI 2022

April in Spanje

John Banville

De aftocht

Anna Eble, Marleen Nagtegaal, Matthijs de Ridder en Willem Bongers-Dek (sam.)

De draaischijf

Tom Lanoye

De val van de Taira

Anoniem

Er is nog tijd

Rodrigo García

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 5, MEI 2022

De wereldgeschiedenis in 100 dieren

Simon Barnes en Frann Preston-Gannon (ill.)

Ik blijf ook altijd bij jou

Smriti Halls, Steve Small (ill.)

King en de drakenvlinders

Kacen Callender

Mevrouw Das en Meneer Ping

Rindert Kromhout en Natascha Stenvert (ill.)

Sneeuwwit

Daan Remmerts de Vries, Mark Janssen (ill.)

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri