Vanaf negen jaar

JEUGDBOEKEN NR. 4, APRIL 2025

Matt Goodfellow, Joe Todd-Stanton (ill.): Het laatste jaar

door Martina van der Logt

9+ - Het gevaar van een boek halverwege openslaan om een indruk te krijgen van de vorm van het verhaal is dat je per ongeluk een vitaal deel leest van het plot. Je denkt veilig te zijn door niet het einde alvast te lezen (ja soms doen mensen dat, ik heb het twee keer in mijn leven gedaan), maar toch heb je net die ene bladzijde te pakken. U raadt het al, zo was het bij mij. Ik zal niet vertellen wat er op die bijzonder rauwe bladzijde stond. Het zorgde ervoor dat ik direct in tranen was en het boek nog een week of twee moest laten liggen. Niet handig als je met deadlines werkt. Dus voilà, een maand later dan gepland is hier mijn recensie van het geweldige boek Het laatste jaar van Matt Goodfellow.
 
Het laatste jaar is poëzie als een lopend verhaal en wanneer je het doorleest zonder rekening te houden met de onderbroken regels, dan leest het bijna als proza. Het is een mooie overlap voor de kinderen die niet automatische poëzie zouden oppakken, maar het stiekem toch op deze manier te lezen krijgen, zoals de gepureerde groente in de rode spaghettisaus voor de moeilijke eter. Voor de fijnproevers onder de lezers is het met volle teugen genieten van de volle smaak. Het laatste jaar staat vol van prachtige zinnen en gesprekken die kloppen, die je hoort en voelt. Geen dialogen tussen aanhalingstekens, maar schuingedrukt. Dat wat gedacht en gevoeld wordt staat in recht gedrukt. Dat wat gedacht en gevoeld wordt is namelijk waar het om gaat, in het leven van Nate.
 
Wanneer Nate aan zijn laatste jaar op de basisschool begint, komt hij terecht in een andere klas dan die van zijn beste vriend Parker (PS). Al in de zomervakantie merkt hij dat PS minder contact met hem opneemt en als het schooljaar begint, ziet hij dat PS bevriend is met Luke. Dat is de onaardige jongen die Nate en PS vaak juist heeft lastiggevallen en bedreigd. Al snel merkt Nate dat zijn vriendschap met PS over lijkt te zijn. In zijn nieuwe klas krijgt hij les van een nieuwe meester. Een bevlogen leerkracht die snel een klik heeft gevonden met Nate en hem stimuleert om te schrijven. Nate leest veel en schrijft gedichten. Hij vindt bovendien een klasgenoot, Caleb, die niet schrijft maar juist zijn gedachten en gevoelens tekent. Samen met Caleb leert hij de mooie en minder mooie dingen uit het leven onder woorden en beelden te brengen.
 
‘Caleb ziet de grimas
op mijn gezicht
 
Joh, laat ze Nate,
zij denken niet als wij...
ik heb de gedichten gezien die je schrijft
en je ideeën...
 
Jij kan wat ik ook doe,
maar in plaats van met tekeningen
zeg jij het met woorden, bro.
 
Weet je nog wat je tegen me zei
over wat er allemaal in je kop zit?’
 
Nate komt uit een arm gezin. Zijn moeder drinkt veel en gaat vaak naar de bingo. Hoewel Nate liefdevol en zonder oordeel over zijn moeder vertelt en denkt, voel je als (volwassen) lezer de worsteling die hij voert om het gezin draaiende te houden. Hij zorgt vaak voor zijn jongere broertjes Jax en Dylan, kleedt ze en geeft ze ontbijt als moeder haar roes uitslaapt. Gelukkig is daar de nieuwe meester, die lijkt te snappen wat Nate doormaakt. Als op een dag er iets verschrikkelijks gebeurt met Dylan heeft Nate zijn meester, Caleb, zijn broertje Jax en zijn woorden hard nodig om rechtop te kunnen blijven staan.  
 
'//Gedicht voor Dylan / In mijn hoofd / hoor ik bliepjes en zie ik slangetjes en draden / zie ik je gesloten ogen / het zweet op je hoofd / en de trage, rode stroompjes rond je lichaam, / zie ik dokters, / mam nippend aan lauwe thee / rode lippenstift op een kartonnen bekertje, / zie ik de duisternis in je hoofd / de sterren die je met je webben voorbij schiet, / zie ik je vermoeide lijfje, / zie ik je op een schommel / met grote witte vleugels op je rug / en Dylan         mijn broertje / je bent vast bang. / Dat            ben        ik            ook.//’
 
Het laatste jaar is een fenomenaal boek dat ontroert, rauw en echt is. Het klopt aan alle kanten. De woorden passen bij de personages, de tekeningen van Joe Todd-Stanton horen bij ieder woord en passen bij het huidige tijdsbeeld. De kaft is krachtig en aansprekend voor de beoogde lezer. Het laatste jaar had niet beter geschreven kunnen zijn.
 
Matt Goodfellow, Joe Todd-Stanton: Het laatste jaar, Volt, Amsterdam 2025, 287 p. : ill. ISBN 9789062224012. Vertaling van The final year door Willem Jan Kok. Distributie L&M Books

deze pagina printen of opslaan