Vanaf negen jaar

JEUGDBOEKEN NR. 5, MEI 2021

Bibi Dumon Tak, Marije Tolman (ill.): De eik was hier

door An-Sofie Bessemans

9+ - Heb je wel eens gehoord van www, het wortelwijdeweb, het wortelkoor dat dient als bomenoor? Wie anders bedenkt die taalvondsten dan de meest gelauwerde ecoauteur van ons taalgebied? Alles aan dit nieuwe boek van Bibi Dumon Tak klopt.
 
Aan het woord in De eik was hier zijn een zomereik en gaai, op de achtergrond rijmt of rapt het wortelkoor (‘Die eik, die had geen kans, stond met z’n wortels in het zand, daarboven een laag van bitumen en grind. Aangestampt asfalt dat steden verbindt.’). Wie vertrouwd is met Dumon Taks werk, weet dat ze eigenlijk non-fictie schrijft. Achteraan in het boek vind je een stukje tijdlijn en geschiedenis over de eik. Je kunt de boom gaan opzoeken op de grens van Nederland en België… voor zolang dat nog gaat althans.
 
De hoofdpersonages hebben elkaar graag, dat zie je aan de plagerige koosnaampjes die de eik en de gaai elkaar geven: Van Houten, Van Verenstein, Eikel en Verentooi, ouwe takkenbos! Boom en vogel kunnen dan ook niet zonder elkaar. De gaai verlost de eik van de jeukende meikevers en verspreidt zijn zaailingen, de boom ‘doet zijn best’ om eikels te leveren en voederhuis te zijn voor muizen, eekhoorns en zwijnen, tijdens de oorlog zelfs voor mensen. De gaai is nochtans een jonkie, ‘ruikt nog naar ei’ en vliegt en fladdert af en aan, waar de boom al veel gaaien heeft zien passeren en zelf symbool is van stilstand. De boom kan niet vluchten, be-leeft, ondergaat, is door zijn geworteld zijn nog veel meer afhankelijk van hoe wij mensen omgaan met zijn omgeving.
 
Het boek leest als een verhaal, in korte gesprekken en overpeinzingen, afgewisseld met de commentaar van het koor. Het doet je anders kijken naar stilstaan en leven in verbondenheid met je omgeving (een mooie verdienste voor het kinderboek voor de maand van de filosofie 2021). Maar staat de boom echt stil? En wat zie je als je stilstaat?
 
In dit papieren monument heeft Dumon Tak haar kennis en taalrijkdom in de strijd geworpen om het verbond tussen plant, dier en mens bloot te leggen en te versterken. Ze ontmaskert taal (rooien is doden) en zet die tegelijk naar haar hand om je met veel charme te overtuigen. Ze doet dat eikenwijs of eigenwijs, kies zelf maar.
 
De eik en de gaai tonen de lezer de werkelijkheid die we vaak voorbijhollen: dat de eik smaakt naar asfalt en uitlaatgassen, en de eikels naar roet, dat het licht en het lawaai van de snelweg de dieren doen wijken, en dat de natuur vaak moet wijken waar wij dat willen. Maar dat sommige mensen ook dorstige wortels zien en willen laven. Dat er bomen met een naam zijn, die troosten en hoop geven. Dat de coronamaatregelen het verkeer een tijdje hebben doen minderen. Ook de illustraties van Marije Tolman, een mix van foto’s en tekeningen, laten zien wat anders niet zichtbaar is: de wortels van de boom, vogeljongen in de kruin.
 
De eik was hier. Dat heeft Bibi Dumon Tak nu in de lezer gekerfd. Je moet ergens voor staan, ook al is je leven kort, lees je in dit boek. Wat Dumon Tak schrijft heeft ons doen stilstaan, en hopelijk staan we allemaal voor de boom als de kap dreigt.
 
Bibi Dumon Tak, Marije Tolman: De eik was hier, Querido, Amsterdam 2021, 128 p. : ill. ISBN 9789045125329. Distributie L&M Books

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 9, NOVEMBER 2021

Baksteen

Femke Vindevogel

Brandingen

Paul Verrept

de Lach van de Sfinx

Frans Kuipers

Onder buren

Juli Zeh

Ons deel van de nacht

Mariana Enriquez

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 9, NOVEMBER 2021

Een leven vol kleur. Alles is kunst, als je maar goed kijkt

Cara Manes, Fatinha Ramos (ill.)

Ik wil een hond (en het maakt niet uit welke)

Kitty Crowther

Ik wil een wiegje worden zei de wilg

Bette Westera, Henriëtte Boerendans (ill.)

Vanaf hier kun je de hele wereld zien

Enne Koens, Maartje Kuiper (ill.)

Victorine

Jet van Overeem, Annemarie van Haeringen (ill.)

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri