Vanaf twaalf jaar

JEUGDBOEKEN NR. 8, OKTOBER 2025

Saynab Farah Dahir: Afvalkamp & oogcontact

door Katrien Maris

12+ - Voor de veertienjarige Sarah valt de terugkeer naar school na de zomervakantie niet bepaald mee. Haar overgewicht maakt haar erg onzeker en het frustreert haar dat ze tijdens de zomer maar twee kilo is afgevallen. Stiekem is ze verliefd op haar beste vriend Lucas. Ze droomt ervan hem te kussen zodra ze voldoende afgevallen is, maar hij vertrouwt haar net die eerste dag toe dat hij met Hannah ‘getongd’ heeft. Tot overmaat van ramp hebben Sarahs ouders haar ingeschreven voor een gezondheidsbootcamp. Acht weken lang moet ze met Maria uit de parallelklas en de vijftienjarige Samuel twee keer per week samenkomen onder leiding van een diëtiste. Met een combinatie van dieet, sport en ondersteunende gesprekken zullen ze hun overgewicht te lijf gaan. Sarah is als de dood dat dit zal uitlekken op school. Ze ziet verschrikkelijk tegen op tegen het kamp, maar ze beseft ook dat het haar wel eens heel snel dichter bij Lucas zou kunnen brengen.  

De lezer wordt helemaal ondergedompeld in de dramatische, bitterzoete sfeer kenmerkend voor de puberteit. Her en der vinden we handgeschreven flarden in dagboekstijl. Zo plakt aan het begin van elk hoofdstuk een memo met daarop de weekaanduiding van het afvalkamp, Sarahs startgewicht, haar huidig gewicht en haar streefgewicht. De lezer ziet het huidig gewicht dalen naarmate het boek vordert, maar tegelijkertijd maken de strak gestructureerde memo’s ook de enorme druk voelbaar die dit meisje ervaart. Het lijstje met ‘99 dingen die ik haat aan mezelf’ zal voor veel tieners én hun ouders heel herkenbaar zijn. En dat de oorspronkelijke titel daarboven, ‘vijf dingen die ik leuk vind aan mezelf’, kordaat doorstreept is, doet daar nog een schepje bovenop.
 
Het gezwollen, pathetisch taalgebruik doet je soms met de ogen rollen. ‘Ik ga dood, word tot leven gewekt en ga opnieuw dood’, Sarahs woorden nadat ze een compliment krijgt van Lukas. De onmisbaarheid van de GSM wordt fijntjes in de verf gezet door de tekst regelmatig te onderbreken met stukjes conversaties op een scherm, met de nodige emoji’s. Ook de prominente plaats die de sociale media innemen in een tienerleven wordt goed zichtbaar. Om te groeien naar een relatie met Lucas, laat Sarah zich inspireren door een reeks video’s op TikTok over verliefd zijn op je beste vriend(in). Die zijn gemaakt door Omar, een jongen die ze vaag kent van school en waarmee ze later ook regelmatig afspreekt om meer uitleg te vragen. Jongerentaal met uitroepen als ‘Shit’, ‘Fuck’, ‘Urgh’ en ‘Fucking klote’ maken het sfeerbeeld compleet.
 
Dahir benoemt een aantal ongemakkelijke, vaak sociaal isolerende aspecten van overgewicht zonder omwegen. Ze vertelt hoe Sarahs bovenbenen tijdens het lopen tegen elkaar schuren, waardoor haar huid voortdurend brandt en hoe ze worstelt met slecht passende broeken die altijd afzakken. En zo beschrijft Sarah haar spiegelbeeld. ‘Een dikke bos haar, bolle wangen, dikke nek, kleine borsten. Op haar buik allemaal geplooide vetlagen.’
 
Sommige verhaallijnen zijn flinterdun. Zo is de evolutie van Sarah’s verliefdheid te voorspelbaar. Vanaf haar eerste ontmoeting met Omar voelt de oplettende lezer immers aan dat ze als een blok voor hem zal vallen en dat haar gevoelens voor Lukas zullen uitdoven. En na zo’n extreem stroeve start verloopt de groei van de hechte vriendschap tussen Sarah, Maria en Samuel opeens té snel.  
 
En toch weet Dahir te verrassen aan het einde. In een emotioneel moeilijk moment gooit Sarah haar dieet overboord en begint onafgebroken te snoepen, waardoor ze opnieuw aankomt. Die terugval vormt de katalysator voor het besef dat ze zelf eigenlijk helemaal niet wil afvallen of zich voortdurend slecht voelen door de honger. Het was vooral de veroordelende houding van de omgeving die haar dwong. Sarah gooit het roer drastisch om en wil zich vooral richten op dingen die ze leuk vindt om te doen, los van kilo’s en calorieën. Een open einde waarop je toch even moet kauwen. Het zal toch nieuwe vragen en bedenkingen doen opborrelen bij jongeren die proberen te aarden in de veeleisende samenleving van vandaag. Dahir schopt met een vrolijke knipoog tegen heilige huisjes, wat nieuwsgierig maakt naar het tweede deel van Het vette leven.
 
Saynab Farah Dahir: Afvalkamp & oogcontact, Blauw Gras, Amsterdam 2025, 128 p. ISBN 9789493374119. Vertaling van Camp, Kys og Kaos. Det fede liv 1 door Lammie Post-Oostenbrink. Distributie L&M Books


deze pagina printen of opslaan