Vanaf negen jaar

JEUGDBOEKEN NR. 10, DECEMBER 2025

Kate DiCamillo: Ferris

door Katrien Maris

10+ - Tijdens de zomervakantie zit de tienjarige, gevoelige Ferris met een hoofd vol zorgen. Haar inwonende oma Charisse, Ferris’ lievelingspersoon, lijdt aan een hartkwaal en ze lijkt met de dag fragieler te worden. Bovendien krijgt Charisse regelmatig bezoek van een verdrietige geest, een vrouw, die alleen zij en de gezinshond Boomer kunnen zien. Ferris’ zesjarige zusje Pinky doet haar uiterste best om zich tot een gezochte schurk te ontplooien. Wild als ze is, schrikt ze er ook niet voor terug om met een gestolen nijptang twee van haar voortanden uit te trekken. Ze is de rest van het boek moeilijk verstaanbaar, wat leidt tot uitspraken als ‘Fchiet op, we gaan.’, ‘Forry’ en ‘Opfij, fukkelf!’
 
Oom Ted verlaat zijn vrouw Shirley en komt bij het gezin in de kelder wonen om de geschiedenis van de wereld te schilderen. Hij geraakt echter niet verder dan een vormeloze voet in de linkerhoek beneden. En op zolder zet een dansende wasbeer de boel op stelten volgens Ferris’ vader. Gelukkig is er Billy Jackson, haar serene, ietwat dromerige vriend die altijd wel ergens op een piano zit te tokkelen. Hij vormt voor Ferris een eiland van rust en begrip wanneer de eigenaardigheid van haar gezinsleden haar dreigt te overspoelen.
 
‘Elk verhaal is een liefdesverhaal.’ Het is een wijsheid die Charisse aan Ferris meegeeft en die een soort van rode draad vormt door heen het boek. DiCamillo laat de bijzondere band tussen grootmoeder en kleindochter teder tussen de regels door kabbelen. Zo lezen we hoe een wonderlijke start hen voor altijd aan elkaar klonk. Charisse ving haar kleindochter immers eigenhandig op toen ze onverwacht geboren werd in het zand van het kermisterrein, aan de voet van het reuzenrad. Als geen ander verstaat DiCamillo de kunst om betekenisvolle details te laten sprankelen. Charisse zal Ferris altijd aanspreken met ‘schat’ en telkens opnieuw slaagt de schrijfster erin zoveel liefde te laten doorklinken in dat ene woord. Wat me het meest raakte, was de beschrijving van het innige spelletje met hun handen wanneer ze naast elkaar aan tafel zaten. Ze legden hun handen op elkaar en speelden een stille wedstrijd om hun eigen hand zo vaak mogelijk bovenaan te krijgen.
 
‘Altijd lag een hand van een van hen beschermend bovenop, en de hand van de ander lag eronder, beschermd.’
 
We weten ondertussen dat we van DiCamillo geen gedetailleerd uitgewerkte verhaallijn, met alle losse eindjes netjes ingestopt, moeten verwachten. De schrijfster laat de interpretatie over aan de lezer. Ook in dit boek zit haar grote sterkte in de subtiel beschreven dynamieken tussen haar wonderlijke personages, die onder hun eigenaardige, vaak humoristische bovenlaag verrassend veel wijsheid bezitten. Ferris’ moeder presenteert zich als een erg praktisch ingestelde wiskundelerares. Te midden van alle tumult plakt zij de ene na de andere spaarkaart vol met zegels van de supermarkt voor een gratis tosti-ijzer. Wanneer Ferris komt vertellen dat alle chaos haar bang maakt, blijkt dat haar moeder toch dieper over het leven nadenkt dan de eerste kennismaking deed vermoeden. Op een zachtaardige manier stelt ze haar dochter gerust:
 
‘Er is niets om bang voor te zijn, Ferris. Dit is gewoon het leven. Dit is gewoon leren leven in deze wereld.’
 
Het motto van haar vader is ‘de honden blaffen maar de karavaan trekt verder.’ En oom Ted haalt er een schrijver uit het verleden bij: “Beda schreef dat wij als mussen zijn die door de grote feestzaal van een kasteel vliegen.’ En zo staat het boek vol met prachtige uitspraken die aan het denken zetten. Wie tussen de regels leest, voelt al snel aan dat DiCamillo ons iets wil vertellen over de kunst van gelukkig zijn in dit onvoorspelbare leven.
 
Er staat duidelijk iets groots te gebeuren en de onderhuidse spanning neemt toe naarmate het verhaal vordert. Uiteindelijk vertelt de geest aan Charisse wat ze nodig heeft. Ze wil dat er voor één keer veertig kaarsen branden in de antieke kroonluchter van de eetkamer, zodat de geest van haar man haar kan vinden. De familie maakt voor deze gelegenheid een chique diner klaar, waarvoor enkele verassende gasten mee aan tafel schuiven. In de filmische scene die volgt zitten ze samen rond de tafel die gedekt is met het mooiste servies en het familiebestek. De kaarsen flakkeren in de kroonluchter. Een mysterieuze windvlaag trekt door het openstaande raam en plots danst er een wolk van motten met witte vleugels rond de vlammen. Het licht brengt troost en herstel, zonder dat je er als lezer precies de vinger op kunt leggen. Na deze avond laat de geest zich niet meer zien en lijkt iedereen in de familie de draad weer een beetje te kunnen oppakken. De positieve evolutie voelt precies op zijn plaats, al lijkt de geboorte van een baby bij Fred en Shirley net een tikkeltje té overhaast en kunstmatig.
 
Knap hoe DiCamillo op dit moment in het verhaal het thema van dood en rouw weet te omringen met de heersende positieve energie. Op haar sterfbed zegt Charisse op haar typische, hartelijke manier tegen Ferris ‘Ik hoef helemaal niet terug te komen. Ik heb nergens spijt van. Ik heb alles afgerond. Het is wondermooi geweest, schat. Wondermooi.’ Hiermee geeft ze haar kleindochter een krachtig handvat om haar overlijden te accepteren en een plaats te geven, te midden van haar verdriet.
 
Kate DiCamillo: Ferris, Querido, Amsterdam 2025, 176 p. : ill. ISBN 9789045130941. Vertaling van Ferris door Annelies Jorna. Distributie L&M Books

deze pagina printen of opslaan