De das

Hoewel De das zijn thrillerdebuut is, is de Zweed Fredrik Persson Winter geen onbeschreven blad. Eerder schreef hij immers al jeugdliteratuur en hij is een van de medewerkers van de Zweedse podcast Fantastisk Podd over het schrijven van sciencefiction, fantasy en horror. Hoewel De das op de markt wordt gebracht als thriller, merk je na afloop dat de auteur zijn pappenheimers fantasy en horror toch niet helemaal heeft kunnen loslaten en als een Zweedse Stephen King in zijn debuut heeft gesmokkeld. 

Elk jaar in de nacht van 5 op 6 november slaat de seriemoordenaar ‘De das’ toe. Al enkele jaren graaft hij in de bewuste nacht een gat in de keldervloer van zijn slachtoffer. Door dit gat dringt hij het huis binnen en neemt hij zijn slachtoffers mee. Er worden nooit lichamen gevonden van de slachtoffers, maar de hoeveelheid bloed die in de kelder achterblijft, maakt het voor de politie duidelijk dat het hier niet om ontvoering maar over moord gaat. Al jaren zoeken rechercheurs Cecelia Wreede en Jonas Andrén naar de das, maar ze hebben te weinig aanknopingspunten om het onderzoek in een definitieve plooi te leggen.
 
Dat verandert misschien wanneer bij uitgeverij Eklund een groezelig manuscript op de deurmat wordt gevonden. De titel is ‘Ik ben de Das’ en redacteur Annika Granlund is de eerste lezer van het boek, dat door de specifieke details niet anders geschreven kan zijn dan door de echte dader. Granlund is meteen overtuigd van de publicitaire waarde van het manuscript – moord verkoopt altijd – en dat dit het boek is dat de noodlijdende uitgeverij de broodnodige inkomsten zal bezorgen. Het manuscript is ondertekend met de naam Jan Apelgren, de succesauteur van Eklund die al enkele jaren spoorloos verdwenen is.
 
Er zit voor de uitgeverij niets anders op dan Apelgren dood te laten verklaren zodat de rechten in handen komen van Eklund. Het testament van Apelgren heeft dit immers zo beslist. Maar door de auteur dood te laten verklaren komen het manuscript, de uitgeverij en de auteur wel op de radar van Wreede en haar team. Zij vinden het heel bijzonder dat er nu plots een nieuw boek van Apelgren opduikt en dat Granlund in het huis van de schrijver trekt.
 
De das begint als een vrij standaard thriller. Telkens in dezelfde nacht wordt er een moord gepleegd en de politie zit al jaren met de handen in het haar om de dader te vatten. De speurders worden behoorlijk uitgewerkt, maar veel vernieuwends legt Persson Winter niet in deze personages. Anders is dat met Annika Granlund. Dit personage wordt het meest uitgewerkt en speelt een centrale rol in het verhaal. Granlund is met haar vriend Martin op zoek naar een geschikte woonst om kinderen te krijgen. Maar de Zweedse huizenmarkt is krap en duur en bovendien heeft Granlund een onbekende weerstand tegen kelders.  
 
Wanneer Granlund uiteindelijk zwanger raakt, begint ze zich steeds irrationeler te gedragen, wat langzaamaan uitgroeit tot een zware depressie. Persson Winter laat de lezer lang gissen of Granlund zich de bizarre geluiden verbeeldt of dat er toch meer aan de hand is. De auteur focust lang op de situatie rond Annika Granlund, wat de spanning niet ten goede komt. Pas halverwege het boek komt de focus meer te liggen op het politie-onderzoek. Ook Persson Winters fijne en toegankelijke schrijfstijl kan het gebrek aan spanning dan niet meer helemaal redden. De das is een goed debuut, maar wat meer aandacht voor de spanningsboog was beter geweest, en het einde aanvoelt aan als een te gemakkelijke anticlimax.   
 
Fredrik Persson Winter: De das, Bruna, Amsterdam 2022, 400 p. ISBN 9789400512993. Vertaling van Grävlingen door Sophie Kuiper. Distributie: Standaard Uitgeverij

© 2023 | MappaLibri