Vanaf zes jaar

JEUGDBOEKEN NR. 6, JUNI 2019

Annet Schaap, Philip Hopman : De boom met het oor

door Katrien Maris

6+ - Een kleine jongen, een sleutelkind, wil na schooltijd graag zijn bijzonder verhaal vertellen. De stad gonst van de drukte en de andere kinderen razen hem voorbij, op weg naar hobby’s en andere activiteiten. Niemand luistert en teleurgesteld loopt hij naar het park. Op datzelfde moment trekt een rouwstoet kevers in de richting van het park. Ze dragen het lege dekschildje van Trude met zich mee, die opgegeten werd door een kraai. Haar kersverse echtgenoot loopt verslagen voorop.
 
In het park lijkt iedereen druk bezig met zijn eigen leven. Zelfs het vogeltje en de hond die de jongen aanspreekt, hebben geen tijd voor zijn verhaal. Wel verwijzen ze hem door naar de boom met het oor, de allerhoogste in het park. Met de jongen arriveert ook de rouwstoet bij de boom, maar ze merken elkaar niet op. Een lange wachtrij van kleine dieren staat te popelen om de boom te spreken, maar de rouwstoet krijgt prioriteit.  
 
De jongen heeft ondertussen zijn moed bij elkaar geraapt en stapt naar de boom toe, klaar om te vertellen. Nietsvermoedend trapt hij de rouwstoet uit elkaar en de kevers zijn razend. De jongen is alle moed om te praten weer kwijt, maar de kevers vinden dat ze minstens recht hebben op zijn verhaal. Wanneer hij aarzelend vertelt dat hij vandaag opeens niet meer de kleinste was in de rij voor het gym, ontdooien de dieren en ontstaat er een boeiende conversatie.
 
Tot voor kort kenden we Annet Schaap enkel als de illustrator. In 2017 schreef ze haar eerste boek, Lampje. Dit ijzersterk debuut viel meteen in de prijzen, waaronder zowel de Woutertje Pieterse Prijs als de Gouden Griffel in 2018. De boom met het oor schreef ze op vraag van het Internationaal Kamermuziek Festival van Utrecht 2018 voor de uitvoering van De schilderijententoonstelling van Modest Moesorgski.
 
Schaap verstaat als geen ander de kunst om haar lezers even te laten stilvallen en nadenken. Kunnen wij nog echt naar mekaar luisteren in onze jachtige samenleving waar de sociale media hoogtij vieren? De boom beluistert elk verhaal met evenveel aandacht. De keverweduwnaar kan zelfs rekenen op grote empathie van de andere dieren. Nergens wordt de verhaallijn over dood en rouw echter zwaar op de hand. Het sprankelend taalgebruik laat in het grote keververdriet hier en daar fijnzinnige vleugjes humor doorschemeren. Zo klaagt de kever hartstochtelijk tegen de boom: ‘Hoe kan ik vertellen hoe lief ze was? Ons hele huwelijk lang, een hele halve dag lang…’.  
 
Schaap speelt ontroerend mooi met de dubbele betekenis van groeien. De jongen is letterlijk groter geworden, dat is immers zijn bijzonder verhaal. Maar door elkaar te beluisteren groeit ook het zelfvertrouwen van de jongen en de kever. Zo ziet de kever weer een toekomst en durft aan het eind van het gesprek hopen: ‘Wie weet ontmoet ik nog een andere knapperd om mee te trouwen.’ De jongen, aanvankelijk een bedeesd sleutelkind, gaat naar huis in de volle overtuiging dat hij zijn moeder zal omverblazen met zijn verhaal. Grote vraag blijft of de boom echt een oor heeft. Misschien biedt hij enkel de nodige rust en ruimte om in alle openheid naar elkaar te kunnen luisteren.
 
De typische tekenstijl van Philip Hopman, fijne, vooral zwarte lijntekeningen ingekleurd in zachte, frisse kleuren, tilt dit tedere verhaal naar een nog hoger niveau. Hopman heeft oog voor detail. De illustraties van de stad en het park lijken zoekplaten, waarin steeds nieuwe dingen te ontdekken zijn. De esthetiek van stad en park wordt benadrukt in de idyllische smeedijzeren balkonnetjes, straatlantaarns in victoriaanse stijl en prachtig uitgewerkte kerktorens. Maar ook de hectische en egocentrische sfeer die Annet Schaap creëert, wordt knap in beeld gebracht. De straten zijn volgestouwd met een bonte verzameling van alle mogelijke vervoersmiddelen, mensen krioelen als mieren. In het park kijkt een mama, de kinderwagen voortduwend, op haar smartphone. Een jongen jogt voorbij met de koptelefoon op en een oude man zit op een bank voor zich uit te staren.

Het groeiproces van de jongen vangt Philip Hopman in beelden die raken. Vóór hij naar het park gaat, is hij een nietig figuurtje in de hoek van een wit blad, starend naar zijn grijze schaduw. Wat een verschil met de trots marcherende jongen die op het einde de bladzijde uit wandelt. Nu is hij zó groot dat zowel zijn voeten als zijn hoofd deels buiten het blad vallen. De drukte op straat deert hem niet en hij verheugt zich duidelijk op wat komen gaat.

Annet Schaap, Philip Hopman: De boom met het oor, Querido, Amsterdam  2019, 56 p. : ill. ISBN 9789045122830. Distributie L&M Books 

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 7, JULI 2019

De grote verkilling

Geert van Istendael

Kamers antikamers

Niña Weijers

Verlaten

Jane Harper

Verwondering

Aharon Appelfeld

Winterlaken

Micha Andriessen

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 7, JULI 2019

Adres onbekend

Susin Nielsen

Mag je haaien aaien?

Katrijn De wit, Inge Rylant (ill.), Laura Bergans (design)

Niet te stoppen

Angie Thomas

Ploef

Espen Dekko, Mari Kanstad Johnsen (ill.)

Zo slapen dieren

Jiří Dvořák, Marie Štumpfová (ill.)

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri