Non-fictie

BOEKEN NR. 2, JANUARI 2019

Leonardo da Vinci, Patrick Lateur (sam.): Leonardo literair

door Inge Lanslots

De laatste ‘homo universalis’. Zo ging hij de geschiedenis in. Leonardo di ser Piero da Vinci (1452-1519) is de bastaardzoon van een notaris die werd ingewijd in de ‘artes mechanicae’ (ambachtelijke kunsten), en als leerling in de ateliers van Verrocchio, Donatello en Michelangelo werkte. Met die laatste kon hij niet opschieten – dat gevoel was naar verluidt wederzijds – en de geschiedenis maakte van de twee eigenzinnige kunstenaars elkaars tegenpolen.

Da Vinci was erg productief maar ook wispelturig. Vele van zijn artistieke projecten bleven onafgewerkt. Zo hebben we geen beeldhouwwerken van hem, en vele schilderijen voltooide hij niet. Da Vinci was echter ook architect en ingenieur, die, zoals we weten, met opzet fouten in zijn ontwerpen stopte zodat die niet konden worden gekopieerd. De tekeningen inbegrepen pende de linkshandige Da Vinci 60 à 100.000 pagina’s vol, waarvan er ons zo’n 16.000 bereikt hebben, in zijn spiegelschrift (niemand weet echt waarom).

Die geschriften zijn grotendeels online beschikbaar in het Italiaans (www.leonardodigitale.com). 500 jaar na zijn dood brengt classicus Patrick Lateur een thematisch-chronologische bloemlezing in vertaling, die hij toelicht in de inleiding en verder in een vrij uitgebreid voetnotenapparaat. De lezer weze gewaarschuwd: In Leonardo literair detecteer je geen rode draad, je moet de fragmenten gewoon traag savoureren. De vertaling omvat: maximes, fabels, bestiarium, grappige anekdoten, raadsels en voorspellingen, maar ook essayistische teksten over kennis, schilderkunst, memoires en brieven. Een paar citaten:

‘Rups.
Over de deugd in het algemeen.
Dankzij oefening en ijver weeft de rups met bewonderenswaardige kunstvaardigheid en ingenieus vakmanschap om zich heen een nieuwe woning, en daaruit komt ze later naar buiten met mooie, kleurrijke vleugels waarmee zij zich hemelwaarts verheft.’

‘Waar het geluk binnentreedt, begint afgunst een belegering en bekampt het. En waar het verdwijnt, laat het verdriet en berouw achter.’

‘Wie weinig nadenkt, begaat veel fouten.’

Lateurs eclectische selectie geeft de lezer een wat gekleurde inkijk in de geest van Da Vinci. Zo probeert de ‘homo universalis’ zijn zogenaamde minderwaardigheid te counteren: hij mocht dan wel een bastaardzoon zijn, een autodidact die het Latijn niet machtig was, hij had de wereld wel wat te bieden met zijn (ironische) wijsheden, dierenverhalen en andere bespiegelingen. Literair in de traditionele zin is hij niet, maar de fragmenten getuigen van Da Vinci's genialiteit en zijn universele karakter.

Leonardo Da Vinci: Leonardo literair, Athenaeum-Polak & Van Gennep Amsterdam 2019, 288 p. Vertaling door Patrick Lateur. ISBN 9789025309114. Distributie L&M Books 

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 7, SEPTEMBER 2021

1000 kronkelwegen angst

Olivia Wenzel

De lichtjaren

Jens Meijen

Het eigenlijke

Iris Hanika

Meter per seconde

Stine Pilgaard

Nu je het zegt

K. Schippers

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 7, SEPTEMBER 2021

Een nieuwe wereld in 100 dagen

Vera Van Renterghem, Eleni Debo (ill.)

Jij mag alles zijn

Griet Op de Beeck, Linde Faas (ill.)

Lily

Tom De Cock

Magneetje

Milja Praagman

Vuurtje en de dikke steen

Catharina Valckx

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri