Poëzie

BOEKEN NR. 10, DECEMBER 2022

Herlinda Vekemans: Appelblauwzeegroen

door Dirk De Geest

Herlinda Vekemans publiceerde eerder al enkele opmerkelijke bundels over muziek en musici, maar met haar jongste bundel gaat ze veel nadrukkelijker de eigentijdse toer op. Haar bundel is immers gewijd aan wat men tegenwoordig het antropoceen noemt, het tijdvak dat de mens aanwezig stelt en dat algemeen omschreven wordt als een schadelijke tijd. De natuurlijke rijkdommen van de aarde worden bedreigd en de fauna en flora verliezen een goed deel van hun enorme diversiteit door wat de mens aanricht.  

Appelblauwzeegroen
is een bundel die focust op de rijkdommen van de zee. Vekemans heeft zich grondig verdiept in de geschiedenis van de aarde, en ze laat zien hoe de zee in feite de restanten verzamelt van de vroegste vormen van dierlijk leven, veel ouder dan de totstandkoming van de mens. Op die manier is de zee niet enkel een natuurlijk paradijs van fauna en flora maar in feite ook een bewaarplaats van ons allervroegste verleden. Elk van de afdelingen van de bundel behandelt één facet van die omvattende problematiek, en dat wordt versterkt door de opmerkelijke foto’s, die de elementaire kracht van de zee op een haast abstracte manier demonstreren.  
 
De bundel opent met een soort van scheppingsmythe, die aanvangt met de scheiding van zee en land. Het land wordt voorgesteld als een entiteit die aan de kilte van de zee zoekt te ontsnappen, en daartoe een bondgenootschap met de zon aangaat. Zon, dieren en planten worden echter bedreigd door de aanwezigheid van de mens, die zijn habitat wil beheersen en ‘cultiveren’. In de gedichten wordt echter de indruk gewekt dat het land, met zijn bondgenoten, de verdwijning van de menselijke soort geduldig afwacht, een onafwendbare apocalyps die zich momenteel voltrekt.  
 
De daaropvolgende afdeling roept een aantal wezens uit de zee op: schelpdieren en vissen, maar evenzeer de god Poseidon. Sommige van die dieren zijn als het ware levende fossielen, die ons doen herinneren aan de voortijd van de kosmos en de zee. Het is een reeks waarin de dichter encyclopedische informatie combineert met een soort van psychologische invoeling, en dat creëert een bijzonder intrigerende toonwisseling. De objectiverende uitspraken gaan naadloos over in innerlijke gedachten. Daarbij komt een bijzonder functioneel gebruik van klankovereenkomsten waardoor associaties extra worden ondersteund. Schelpen, weekdieren en vissen worden actueel denkende wezens, maar tegelijk belichamen ze een aloud verleden dat mensen zoveel mogelijk trachten te ontkennen. Die ‘eeuwige’ waarheid confronteert de lezer onmiskenbaar met de beperktheid van zijn eigen blik. In de laatste gedichten wordt die dynamiek van heden en verleden, tonen en verbergen verbonden met de getijden van eb en vloed, alsof de zee ons bij momenten iets prijsgeeft van haar schatten.  
 
De slotreeks brengt die haast mythische thema’s opnieuw aan bod, maar legt tevens de band met het hier en nu van de dichter. Zo wordt het haast mythische verleden of de tijdeloze aanwezigheid van fauna en flora teruggebracht naar het anekdotische heden, en de nogal abstracte formulering krijgt daardoor iets tastbaars en reëels. Tegelijk slaagt de dichter er zo in nog eens extra haar bekommernissen over de aarde, en de verpletterende verantwoordelijkheid die wij met zijn allen in dit opzicht dragen, op een genuanceerde manier te vertolken. Herlinda Vekemans bewijst met deze bundel alleszins opnieuw hoe fascinerend en hoe relevant zij als dichter is.  
 
Herlinda Vekemans: Appelblauwzeegroen, Poëziecentrum, Gent 2022, 54 p. : ill. ISBN 9789056551902

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 1, JANUARI 2023

De nachten van de pest

Orhan Pamuk

Het voortleven van de vuurvliegjes

Georges Didi-Huberman

Margriete

Kathleen Vereecken

Onkrijgbaarheid

Tim Krabbé

Overal zit mens. Een moordfantasie

Yves Petry

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 1, JANUARI 2023

Frank en Bert

Chris Naylor-Ballesteros

Goed zo, mama!

Chris Haughton

Het 'klassieke oeuvre' van Imme Dros

Naar een nieuw Troje

Kunstmatige intelligentie is niet eng

Bas Haring, Maus Bullhorst (ill.)

Vandaag houd ik mijn spreekbeurt over de anaconda

Bibi Dumon Tak, Annemarie van Haeringen (ill.)

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri