Peuters en kleuters

Chris Haughton: Ssst!

door Kyra Fastenau

3+ - Vier kabouterachtige wezentjes staren de lezer aan vanaf de hemelsblauwe cover. Ze hebben wel wat weg van de Daltons, zo keurig op lengte gerangschikt. Het viertal heeft duidelijk snode plannen, zo blijkt uit hun opgeheven wijsvingertjes, bivakmutsen en de oorlogsverf op hun gezicht. Een van de kaboutertjes, de kleinste van het stel, staat een beetje afgezonderd van de rest. Wie niet sterk is, moet slim zijn: uiteindelijk zal hij diegene zijn die hun missie doet slagen. Nou ja, bijna dan. Want zoals we gewend zijn van Chris Haughton, eindigt dit verhaal met een leuke twist.
Qua opzet lijkt Ssst! We hebben een plan sterk op Haughtons eerste prentenboek Mama kwijt. Dat herhaling, kleurschakering en visuele aanwijzingen zijn grote fort zijn, blijkt ook hier. Het plan van de kaboutertjes bestaat erin een vogel te vangen. Met zijn felroze verentooi is het beest niet te missen in het bos van blauwtinten; hij is zelfs op elke pagina omringd door een straal van blauw licht, alsof er een spot op hem gericht is. De vogel ontgaat ook het kleinste kaboutertje niet, die het beestje telkens enthousiast zwaaiend begroet. Waarna zijn drie broers zich zichtbaar geïrriteerd omdraaien — de middelste knijpt zelfs de ogen dicht van ergernis — en hem tot stilte manen. Vervolgens benaderen ze het dier voorzichtig, tellen tot drie en botsen dan steevast tegen elkaar op in een poging hem te vangen. Waarna de vogel in alle sereniteit wegvliegt. Dit stramien herhaalt zich een paar keer in tekst en beeld, waarbij de plek van de vogel en het attribuut dat de kaboutertjes bij zich dragen telkens iets verraadt over de methode waarmee ze het dier hopen te vangen: zit de vogel in de boom, dan gebruiken ze een ladder; dobbert hij op het water, dan peddelen ze erheen op een boomstronk. Deze techniek stelt de jonge lezer in staat causale verbanden te leggen.
Wanneer het plan tot drie keer toe is mislukt, slaat het kleinste kaboutertje toe, dat steeds van op een afstandje toekeek. Deze omkeer wordt extra benadrukt door een wisseling van kleur en perspectief: het harde blauw maakt plaats voor vredig wit en er wordt ingezoomd op het kaboutertje en de vogel, die ongeveer even groot zijn en duidelijk als gelijken tegenover elkaar staan. Het vredesoffer van het kleintje, een stukje brood, slaat aan. Nu krijgt het herhaalde ‘één twee drie’ een leuke twist, want het slaat op de vogels die erbij komen om een graantje mee te pikken. De andere kabouters, ook in close-up, kijken vol ontzag toe, alsof ze hun kleine broertje nu pas echt zien staan. Meteen halen ze hun vangnetjes tevoorschijn, maar dat is buiten de boze moedervogels gerekend, wier silhouetten de oplettende lezer doorheen het verhaal al gespot had in de bomen. Hier zien we een knipoog naar Mama kwijt, waar de moederuil haar jong ook voortdurend in de gaten houdt vanuit het bladerdek. Ook de conclusie bevat een verwijzing naar Haughtons eerdere prentenboek: waar het uilskuiken in Mama kwijt meteen weer in slaap dommelt en opnieuw uit de boom valt, daar hebben ook de kaboutertjes uit Ssst! We hebben een plan hun lesje niet geleerd. Want wat zit daar in de boom?
Met Ssst! We hebben een plan bouwt Haughton verder aan een oeuvre van prentenboeken voor peuters vanaf een jaar of drie. Zijn illustratiestijl is duidelijk herkenbaar aan de grove vormen, speelse kleurschakeringen en de karakteristieke figuurtjes met enorme sprekende ogen. In principe hebben zijn prenten geen tekst nodig, maar de spaarzaam gekozen woorden, in dialoogvorm en vol repetities en variaties, geven ze net wat meer cachet. Dit prentenboek onderscheidt zich niet van Haughtons eerdere werk: opnieuw een vrolijk verhaal met een leuke twist.


Chris Haughton, Ssst!, Gottmer Haarlem, 2014, 44 p., ill. € 12,95. ISBN 9789025756208. Vert. van: Shh! : we have a plan door J.H. Gever. Distributie: L&M Books

Oorspronkelijk verschenen in de Leeswelp 2014

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 9, NOVEMBER 2021

Baksteen

Femke Vindevogel

Brandingen

Paul Verrept

de Lach van de Sfinx

Frans Kuipers

Onder buren

Juli Zeh

Ons deel van de nacht

Mariana Enriquez

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 9, NOVEMBER 2021

Een leven vol kleur. Alles is kunst, als je maar goed kijkt

Cara Manes, Fatinha Ramos (ill.)

Ik wil een hond (en het maakt niet uit welke)

Kitty Crowther

Ik wil een wiegje worden zei de wilg

Bette Westera, Henriëtte Boerendans (ill.)

Vanaf hier kun je de hele wereld zien

Enne Koens, Maartje Kuiper (ill.)

Victorine

Jet van Overeem, Annemarie van Haeringen (ill.)

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri